Samsun, işgal kuvvetleri için çok önemli noktalardan biriydi. 

Stratejik bakımdan büyük öneme sahipti ve

Karadeniz’den Orta Anadolu’ya açılan, en rahat ve güvenilir bir kapıydı. 

İngilizler, 9 Mart 1919 tarihinde Samsun’a askerî birlik çıkarmışlardı. 

Buna tepki olarak; Türk Makinalı Tüfek Birliği'nden Hamdi adındaki bir teğmenin

askerlerini alarak dağa çıkması, dikkatleri bu bölgeye çekti. 

İngiliz Yüksek Komiserliği’nin de Türk halkının silâhlandığı konusundaki şikayetleri üzerine;

bu bölgeye güvenilir bir kumandanın olağanüstü yetkilerle gönderilmesine karar verildi.

Bu kumandan, Mustafa Kemal Atatürk’tü. 

Atatürk ve silah arkadaşları uzun zamandan beri

ülkenin içinde bulunduğu bu umutsuz duruma üzülüyor ve

birşeyler yapmak için Anadolu'ya geçmek istiyordu.

Bu, O’nun için bulunmaz fırsattır. 

Atatürk ile beraber 16 Mayıs 1919 Cuma günü başlayacak yolculuğa;

gemi kaptanı İsmail Hakkı Durusu dışında;
III. Kolordu Komutanı Kurmay Albay Refet Bey (General Bele), 

Müfettişlik Kurmay Başkanı Kurmay Albay Manastırlı Kâzım Bey (General DIRIK), 

Müfettişlik Sağlık Bakanı Doktor Albay İbrahim Talî Bey (ÖNGÖREN), 

Kurmay Başkan Yardımcısı Kurbay Yarbay Mehmet Ârif Bey (AYICI), 

Karargâh Erkân-ı Harbiyesi İstihbarat ve Siyâsiyât Şubesi Müdürü

Kurmay Binbaşı Hüsrev Bey (GEREDE), 

Müfettişlik Topçu Komutanı Topçu Binbaşı Refik Bey (SAYDAM), 

Müfettişlik Başyaveri Yüzbaşı Cevad Abbas (GÜRER), 

Kurmay Mülhakı Yüzbaşı Mümtaz (TÜNAY),

Kurmay Mülhakı Yüzbaşı İsmail Hakkı (EDE), 

Müfettişlik Emir Subayı Yüzbaşı Ali Şevket (ÖNDERSEV), 

Karargâh Komutanı Yüzbaşı Mustafa Vasfi (SÜSOY), 

Kurmay Başkanı Emir Subayı ve Müfettişlik Kâlem Âmiri Üsteğmen Arif Hikmet (GERÇEKÇI), 

İaşe Subayı Üsteğmen Abdullah (KUNT), 

Müfettişlik İkinci Yaveri Teğmen Muzaffer (KILIÇ), 

Şifre Kâtibi, Birinci Sınıf Kâtip Fâik (AYBARS), 

Şifre Kâtibi Yardımcısı, Dördüncü Sınıf Kâtip Memduh (ATASEV) eşlik edecekti. 

Atatürk beraberindeki kişilerle, 16 Mayıs 1919 Cuma günü öğleden sonra

“Bandırma” adındaki eski bir vapurla, Galata rıhtımından ayrıldı. 

17 Mayıs 1919 Cumartesi günü, Bandırma Vapuru saat 21.40 sıralarında İnebolu’ya ulaştı.

18 Mayıs 1919'da, beklenen yolculuğun sonuna geldi. 

Yolcular, Kalyon Burnu denilen yerden; sandallarla, Merkez iskelesine çıkarıldı. 

Bu sandallardan birinin sahibi olan İsmail Yurtsever, o zaman için Atatürk’ü tanımadığını söyledi,

Atatürk’ü sandalda ve Samsun’da iken; geniş yakalı lejyon kaputu ve

başında kalpakla gördüğünü anlattı. 

Atatürk, İstanbul’dan başlayan ve Samsun’da sona eren yolculuk esnasında;

görevli bir askerdi ve giyimi de buna uygundu ancak;

Samsun’a ayak bastığı günden birkaç gün sonra asker değil, sivil olarak hareket etti.

Atatürk’ün Samsun’a çıktığında gördüğü manzara, pek parlak değildi. 

Şehirde İngiliz işgal kuvvetleri vardı. 

Pontusçular sokaklarda kol geziyordu. 

Halk, kendisini koruyamayacak durumdaydı. 

Atatürk; bugün müze haline getirilen Mantika Palas’ta kaldıkları süre içinde

hep bu sorunları düşündü,

yolculukta geçirdiği uykusuz geceler sona ermemişti;

asıl şimdi; burada, uykusuz geceler başlıyordu. 

Ama, O’nda ve O’nun gibi düşünenlerde bu azim oldukça;

hiçbir engel aşılmaz değildi, elbette.

Kısaca vermeye çalıştığımız bu yolculuk;

Türk Milleti için bir dönüm noktası oldu ve kurtuluşun başlangıcıydı. 

Millî Mücadele’yi başlatmak üzere,

Samsun’da Anadolu topraklarına bastığı 19 Mayıs 1919 tarihinin önemi nedeniyle de;

19 Mayıs’ı, Türk gençliğine armağan etti. 

ATATÜRK için gençlik kavramı; genel anlamda, fikirlerdeki yeniliği anlatmaktadır.

-----