İstanbul Rumeli Üniversitesi

Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Sağlık Bakım Hizmetleri Bölüm Başkanı ve

Evde Hasta Bakımı Programı Öğr. Gör. Hatice Akdemir,

evde hasta bakımında; doğru beslenme ve fiziksel desteğin,

iyileşme sürecinin temel taşları arasında yer aldığını vurguladı.

 

''Hastanın iyileşme kapasitesi;

beslenme düzeni,

hareket seviyeleri,

çevresel koşullar ve

psikolojik desteğin birleşimiyle belirlenir.

Bu süreç, bir zincir halkası gibidir; her parça, diğerini desteklemelidir.” dedi.

 

Doğru ve dengeli beslenmenin,

evde bakım sürecinde; hastanın yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini ifade eden Akdemir,

“Hastaların çoğunda, iştahsızlık görülse de

vücudun, onarım için daha fazla enerjiye ve proteine ihtiyaç duyduğu unutulmamalıdır” dedi.

 

Yeterli protein alımının; doku onarımı için kritik öneme sahip olduğunu,

omega-3 yağ asitlerinin; inflamasyonu azalttığını,

vitamin-mineral açısından dengeli öğünlerin ise; metabolik süreçleri desteklediğini söyledi.

 

“Yumurta, yoğurt, sebze püreleri, balık ve baklagiller;

hem sindirimi kolay, hem de besin değerleri zengindir.

 

Lifli gıdalar;
bağırsak sağlığının korunması ve kronik hastalıkların yönetiminde vazgeçilmezdir.

Lifli gıdaların güvenli ve etkili kullanımı,

hastanın yaşam kalitesini artırarak; bakım sürecinin verimli ilerlemesine katkı sağlar.”

ifadelerini kullandı.

 

Sıvı alımının da ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Akdemir,

“Yetersiz sıvı tüketimi;
halsizlik, bilinç bulanıklığı ve böbrek problemlerine yol açabilir.

 

Su ve çorba gibi sıvılar; düzenli olarak verilmeli,

bitki çayları ise; hastanın durumuna göre hekim kontrolünde kullanılmalıdır.

Bitki çayları, ilaçların yerine geçmez ve bazı ilaçlarla etkileşime girebilir.”

uyarısında bulundu.

 

Yatakta uzun süre sabit kalmanın;
yalnızca kas güçsüzlüğü değil, aynı zamanda;

basınç yaralanmaları, akciğer problemleri ve dolaşım bozuklukları gibi

ciddi komplikasyonlara yol açabileceğini belirten Akdemir,

“Uzmanların önerdiği;

pasif veya aktif hareketler kasları güçlendirir, eklem hareket açıklığını korur.

Yatağa bağımlı hastaların, en az iki saatte bir;
pozisyonunun değiştirilmesi,

basınç yaralanmalarının önlenmesinde hayati önem taşır.

Solunum egzersizleri de akciğer kapasitesini artırır ve enfeksiyon riskini azaltır.” dedi.

 

Doğru yatak ve yastık kullanımının;
ağrı kontrolü ve dolaşımın düzenlenmesinde, önemli olduğunu söyleyen Akdemir,

“Fiziksel destek;

yalnızca bedensel değil, aynı zamanda;
psikolojik iyilik hâlini de güçlendirir.

Hareket eden hastaların;
özgüveni artar, iyileşmeye dair; motivasyonu yükselir.” ifadelerini kullandı.

Evde hasta bakımında, bilimsel temeli olmayan uygulamaların;
hastanın iyileşme sürecini, olumsuz etkilediğine dikkat çeken Akdemir;
toplumda yaygın olan, yanlış inanışları sıraladı:

 

“Birçok kişi;
‘Hasta yatıyor, çok enerji harcamıyor, o yüzden az yemeli’ düşüncesine sahiptir.

Oysa; gerçek, tam tersidir.

Yatan hastalarda; kas kaybı ve bağışıklığın zayıflaması, daha hızlı gelişir;

bu nedenle, enerji ve protein ihtiyacı artar.”

 

Aynı şekilde;
“Grip olunca portakal suyu iç, hemen iyileşirsin.” anlayışının da

yanlış olduğunu belirten Akdemir,

“Tek başına C vitamini, yeterli değildir.

Aşırı meyve suyu tüketimi,

şeker yüklemesi yaparak; kan şekerinde dalgalanmalara yol açar.

Bunun yerine;
sebze ağırlıklı, dengeli ve az şekerli bir beslenme, daha doğru bir yaklaşımdır.” dedi.

 

“Hastanın iştahı yoksa zorla yedirilmeli” anlayışının, yanlış olduğunu belirten Akdemir,

“Zorlama; bulantıyı artırır ve yemekle, olumsuz bir bağ oluşmasına neden olur.

Bunun yerine; az porsiyonlu, hafif ama; besin değeri yüksek öğünler tercih edilmelidir.” dedi.

 

“Hastayı kaldırırsak zorlanır, hiç hareket ettirmeyelim” düşüncesinin de

doğru olmadığını ifade eden Akdemir;
​“Hareket etmeyen her hasta, kısa sürede;
kas erimesi, dolaşım bozukluğu ve basınç yaralanması riskiyle, karşı karşıya kalır.

En hafif hareket bile; hiç hareket etmemekten daha iyidir.” şeklinde konuştu.

 

“Yatağın temiz olması, tek başına yeterli değildir.

Uzun süre aynı pozisyonda kalmak, dokuların oksijenlenmesini bozar.

Bilimsel kılavuzlara göre;
iki saatte bir pozisyon değiştirmek,

basınç yaralanmalarının en etkili önleyicisidir.” diyen Akdemir;

gereğinden fazla, sıcak tutmanın da risk oluşturabileceğini belirtti:

 

“Ayakları üşümesin’ diye kalın battaniyeye sarmak; terlemeye,

terleme ise; cilt tahrişine ve enfeksiyonlara yol açabilir.

İdeal olan; hafif ama, koruyucu bir örtüdür.”

 

“Hastanın moraliyle, beslenmenin ilgisi yok” düşüncesinin de

büyük bir yanılgı olduğunu vurgulayan Akdemir,

“Moral yüksekliği; bağışıklığı güçlendirir, ağrı algısını azaltır.

Evde hasta varsa; oda, tamamen kapalı olmamalıdır;

temiz hava dolaşımı, enfeksiyon riskini azaltır.

‘Sıvı vermeyelim, çok idrara çıkar’ anlayışı da yanlıştır;

sıvı eksikliği, böbrek yükünü artırır ve iyileşmeyi geciktirir.” ifadelerini kullandı.

 

Evde hasta bakımında, küçük görünen ayrıntıların;
aslında, iyileşmenin temel yapı taşları olduğunu belirten Akdemir,

sözlerini şöyle tamamladı:

 

“Yanlış uygulamaların yerine, bilimsel doğrular yerleştirildiğinde;
hem hastanın yaşam kalitesi artar,

hem de bakım süreci daha kolay ve güvenli hâle gelir.

Unutmayalım ki; doğru bilgi, iyi bir bakımın en güçlü ilacıdır.”