Birinci Dünya Savaşı sırasında,

dünya tarihinin en önemli dönüm noktalarından birine sahne olmuş

Çanakkale Deniz Savaşları’ndan bu yana;
111 yıldır Çanakkale Boğazı’nın derinliklerinde sessizce varlıklarını sürdüren batıklar,

günümüzde yalnızca dünya kültürel mirasının değil;
deniz ekosisteminin de önemli unsurları arasında yer alıyor.

 

Ancak, iklim değişikliğine bağlı olarak;
deniz sıcaklıkları ve sualtı ekosistemlerinden kaynaklanan değişimler,

batıkların fiziksel ve biyolojik olarak daha hızlı aşınmasına neden oluyor.

 

Bu eşsiz mirası korumak ve

sürdürülebilir dalış turizmine kazandırmak amacıyla hayata geçirilen

"Derin Miras" projesi için Ocak ayında;
dünyanın en büyük yat ve su sporları fuarı Boot Düsseldorf'ta,

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile

Türkiye’den Limak ve Yapı Merkezi,

Güney Kore’den DL E&C ve SK ecoplant şirketlerinin kurduğu ortak girişim tarafından

inşaatı tamamlanan ve işletmesi yürütülen

1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) arasında,
bir ortaklık protokolü imzalanmıştı.

 

Protokol kapsamında yürütülen bu iş birliği ile

Çanakkale batıklarının belgelenmesi ve dijital olarak kayıt altına alınması,

katodik koruma ile kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması,

deniz ekosisteminin korunması ve

sürdürülebilir dalış turizminin geliştirilmesi hedefleniyor.

 

Bu ortaklık;
1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu gibi

bölgesel kalkınmayı hedefleyen dönüştürücü altyapı yatırımları ile

kültürel mirasın korunmasının birlikte yürütülebileceğini gösteren,

önemli bir örnek oluşturuyor.

 

Çevre dostu bir koruma yöntemi olan katodik koruma ile

batıklara fiziksel bir müdahale yapılmadan,

batıkların yanlarına özel bir cihaz (çinko anot) yerleştirilerek;
korozyonun durdurulması sağlanıyor.

 

Katodik koruma yöntemi sayesinde;
batıktaki korozyon durdurulurken,

yüz yılı aşkın süredir deniz altında bulunan bu yapıların;
balıklar, omurgasızlar ve diğer deniz organizmaları için

yaşam alanları oluşturarak; biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkı sağlanıyor.

 

Bu yenilikçi proje kapsamında;

tarihi bir dönüm noktası yaşandı ve

ilk katodik korumanın uygulandığı batık olan HMS Louise gemisine, dalış yapıldı

 

- Soldan sağa -

Murat Sarıkaya - İsmail Kaşdemir

 

 

Türk ve dünya basınına bir dalış deneyimi ile tanıtılan Derin Miras projesi,

projenin sözcüleri;

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir ile

1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) CFO’su Murat Sarıkaya ve

basın mensuplarının katılımıyla gerçekleştirildi.

 

Profesyonel dalış eğitmenlerinden oluşan

uzman bir ekibin yönetiminde gerçekleştirilen bu anlamlı dalışa;

dünya çapında tanınan ünlü İsveçli su altı fotoğrafçısı, Alex Dawson da eşlik etti.

 

Dawson;
ilk katodik korumadan sonra yapılan bu dalışta,

koruma altına alınan tarihi gemiyi; fotoğraflayarak ölümsüzleştirdi.

 

Ayrıca;

18 kilogramlık ağırlıkla su altında 81,60 metre yürüyerek,

genel klasmanda Guinness Dünya Rekoru'nun sahibi olan

milli serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray,

HMS Louis batığına serbest dalış gerçekleştirdi.

 

 

Tarihin derinliklerindeki şahit: HMS Louise

 

Katodik koruma sonrasında ilk dalışın gerçekleştirildiği Suvla Koyu'nun kuzeyinde,

13 metre derinlikte bulunan İngiliz Kraliyet Donanması'na ait;
muhrip tipi HMS Louise batığı, 1915 yılında Çanakkale Deniz Savaşları’nda yer almıştı.

 

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı

arşivlerinde yer alan kayıtlara göre;
HMS Louise, darbe ve şiddetli rüzgâr nedeniyle sürüklenerek;
karaya oturmuş ve olumsuz hava koşulları nedeniyle, kurtarılamamıştı.

 

Gemi, bugün hâlâ bütüncül yapısını koruyarak; su altında görülebiliyor.

Gerçekleştirilen tarihi dalışın ardından konuşan

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir,

projenin evrensel boyutuna vurgu yaptı.

 

Çanakkale Boğazı’nın derinliklerinde yer alan batıkların,

insanlık tarihinin ortak hafızasını taşıyan;
eşsiz kültürel miras unsurları olduğunu belirten Kaşdemir;
Derin Miras'ın, bu mirası geleceğe taşıyan; evrensel bir sorumluluk projesi olduğunu ifade etti.

 

Kaşdemir;

“Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı olarak;
Çanakkale Boğazı’ndaki batıkları dalış sporuna açtık ve

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı,

dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri haline getirmeyi;
hedef olarak koyduk.

 

Bu evrensel sorumluluk projesinde;
1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu'nun

stratejik ortağımız olması, uluslararası tanıtım gücümüzü artırıyor” dedi.

 

Derin Miras projesi ile

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın;
dünyanın en popüler su altı parklarından biri olma yolunda

çok önemli bir adım daha atılmış olduğunu söyleyen Kaşdemir,

su altındaki bu dünya mirasına tanıklık etmek üzere;
tüm dünyadaki dalış meraklılarını, bu keşfe davet etti.

 

Projeye, uzun soluklu bir taahhütle ortak olarak destek veren

1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) CFO'su Murat Sarıkaya ise;

yaptığı konuşmada; sürdürülebilirlik vizyonunun altını çizdi.

 

Sarıkaya,

“Bugün; bu coğrafyanın barındırdığı eşsiz tarihi mirasa sahip çıkmak için

çok anlamlı bir buluşmada bir araya geldik.

 

Dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsü olan

1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu'nu

hayata geçirdiğimiz ilk günden bu yana, bölgenin;

sosyal, kültürel, çevresel ve ekonomik gelişimine katkı sunmayı

önceliklerimiz arasında görüyoruz.

 

'İyi bir komşu olma' anlayışıyla,
bugüne kadar; bölgede 321 çevresel ve sosyal projeyi, hayata geçirdik.

 

Derin Miras Projesi ise;
bu çalışmaların en kıymetlilerinden biri olarak

bizim için ayrı bir anlam taşıyor.

 

Sürdürülebilirliği;
yalnızca geleceği inşa etmek değil,

geçmişten emanet aldığımız değerleri koruyarak;
geleceğe taşımak olarak görüyoruz.

 

Derin Miras,

uzun yıllar boyunca;
sahip çıkacağımız ve yaşatacağımız kalıcı bir proje olacak." dedi.

 

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı,

Çanakkale Boğazı’ndaki 27 adet batığı ve

2 adet resif olmak üzere; 29 farklı noktayı, dalış sporuna açmış ve

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı;
dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri haline getirmeyi,

hedef olarak koymuştu.

 

Aralarında;
TÜBİTAK,

Karadeniz Teknik Üniversitesi,

Akdeniz Üniversitesi ve

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nin yer aldığı

üniversite ve kurumlarla yürütülen iş birlikleri sayesinde;
batık alanlarındaki biyolojik çeşitlilik,

deniz yaşamı ve ekosistem sağlığı, araştırılıyor ve destekleniyor.

 

Sürdürülebilir turizm anlayışıyla yürütülecek proje;
hem doğaya, hem tarihe saygılı bir yaklaşımla,

Çanakkale'nin turizm potansiyelini artıracak.

Aynı zamanda;
batıklar, su altı tarihi ve bilimsel araştırmalar için benzersiz bir laboratuvar işlevi görecek. 

 

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Hakkında;

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı,

Çanakkale Deniz ve Kara Savaşları’nın meydana geldiği

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı’nın;
tarihi, kültürel ve manevi değerleri ile doğal dokusunun korunması,

yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması ve

yönetimini sağlamak üzere;
2014 yılında kurulmuş olan Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ilgili kuruluşudur.

https://canakkaletarihialan.gov.tr/tr

 

ÇOK A.Ş. Hakkında;

Çanakkale Otoyol ve Köprüsü İnşaat Yatırım ve İşletme A.Ş. (ÇOK A.Ş.),

2017 yılında, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu projesini

gerçekleştirmek üzere kurulmuştur.

 

Proje;

Malkara ile Çanakkale arasında 1915 Çanakkale Köprüsü’nü de içeren;
89 kilometre otoyol ve 12 kilometre bağlantı yolundan oluşmaktadır.

 

Türkiye’den Limak ve Yapı Merkezi,

Güney Kore’den DL E&C ve SK ecoplant şirketleri ÇOK A.Ş.’nin dört eşit ortağıdır.

Dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsü unvanına sahip 1915 Çanakkale Köprüsü

18 Mart 2022’de hizmete açılmıştır.

https://www.1915canakkale.com/

 

HMS Louise Hakkında;

Gelibolu Tarihi Su Altı Parkı kapsamında;
Suvla Koyu’nun kuzeyinde, 13 metre derinlikte bulunan batıktır.

 

İngiliz Kraliyet donanmasma hizmet veren muhrip sınıfı savaş gemisi

1912 yılında denize indirilmiş ve 1913 yılında hizmete girmiştir.

 

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı arşiv taramasında elde edilen

"Report 1914-1916" adlı belgeye göre;
gemi, Çanakkale Savaşı sırasında;

30 Ekim 1915 tarihinde römorkörle çarpışarak hasar almış,

sürüklenerek kuma oturmuş ve

kurtarma çalışmaları sırasında, parçalanarak kullanılamaz hale gelmiştir.

 

Kurtarma çalışmaları, sadece gece gerçekleştirilmiş ve

geminin kullanılmaz olduğunun anlaşılmaması için

gemi, çevresindeki kayalık yapı ile uyumlu bir şekilde boyanmıştır.

 

Böylelikle; Türk tarafının bu destroyeri hedef alamayacağı düşünülmüştür.

82 metre boyunda olan geminin 45 metrelik kısmı kumun üzerindedir,

kalan kısmı ise; kumun altındadır.

 

Batığın, kum üzerinde kalan ve

dalgıçlar için içerisindeki balık ve canlı çeşitliliği ile

fotoğraf çekmek için önemli bir noktası olan

4 adet Yarrov tipi kazanı ise; iyi durumdadır.

https://www.divinggelibolu.com/tr/anasayfa

 

Alex Dawson Hakkında;

İsveçli su altı fotoğrafçısı Alex Dawson;
batıklar, mağaralar ve ekstrem su altı ortamlarında gerçekleştirdiği çekimlerle,

uluslararası alanda tanınmaktadır.

 

1993 yılından bu yana;
su altı fotoğrafçılığı yapan Dawson,

özellikle tarihi batıklar ve

deniz koruma projelerine odaklanan çalışmalarıyla, öne çıkmaktadır.

 

2024 yılında Greenland'da çektiği “Whale Bones” adlı fotoğrafıyla;
dünyanın en prestijli su altı fotoğrafçılığı ödüllerinden biri olan

Underwater Photographer of the Year ödülünü kazanmıştır.

https://www.alex-dawson.com/#/