İthalatta fren, vergide gaz

 

“Petrolü bulursak zengin oluruz” masalının ikinci perdesini,

tam bir yıl önce; 29 Temmuz 2025’te sahneye koymuştuk.

 

Bugün—29 Temmuz 2026—

ışıklar yeniden açıldı ve dekorun epey değiştiğini görüyoruz;

ama, final sahnesindeki “yaşadık, başardık” repliği, hâlâ provalarda.

 

 

Önce, perdeyi şöyle bir aralayalım:

2025 Mayıs’ında ithalatın yüzde 10,4 düştüğünü duyurmuştuk.

O düşüş dalgası, yıl sonuna kadar küçük sekmelerle devam etti;

2025’i toplamda yaklaşık yüzde 6,8’lik küçülmeyle kapattık.

Rafineriler stoktan yürüdü,

Brent 70 $ bandında sakince çadır kurdu,

mazot faturası psikolojik olarak hafifledi ama;
pompada, kimse indirim türküsü söyleyemedi.

 

Derken; 2026 Ocak ayı geldi—ve kış lastiği takar gibi ithalat yeniden hızlandı.

Rus varillerinin cazibesi sürerken:

Suudi Arabistan, “ben de buradayım” diyerek;

ihracat iskonto menüsünü genişletti.

 

İlk çeyrek biterken;
toplam petrol ve ürünleri ithalatı,

geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,2 yukarıdaydı.

Fakat Mart'tan sonra ibre yeniden güneye döndü:

Gabar sahasının, 100 000 varil/gün sınırını aşması ve

Cudi’de açılan ek kuyular, ithalat frenine ikinci kez asıldı.

Ocak-Haziran dönemini topladığımızda;

tablo yine önceki yılın yüzde 2,1 altında; yani;
2025’teki düşüş, kalıcı bir eğime dönüşmese de

geçici bir “diriliş” şarkısına da izin vermedi.

 

Bu arada; Kerkük-Ceyhan boru hattı, tahminlerin aksine;
2026 baharında kısmi kapasiteyle devreye girdi.

Günde 400 000 varil derken; ilk aylar, 200 000 varillik temkinli bir akış görüldü;

Bağdat-Ankara pazarlığında transit ücretleri ve bakım maliyetleri,

hâlâ; zeytinyağlı sarma gibi kat kat.

Akış tamir olur olmaz;
Rusya’nın pazardaki payı, ilk kez; yüzde 60’ın altına düştü—küçük ama sembolik.

 

Uluslararası cepheye gelirsek:

Brent; Fed’in “faizler biraz daha yüksek kalacak” sinyalleriyle,

75 $’ı test edip gevşedi;

Goldman “60 $ olur” dedi, JPMorgan “150 $’ı görebilir” diye tempo tuttu.

 

Kısacası; petrolle fal bakmak, kahve falından daha uçuk hâle geldi.

Gelgelelim; Türkiye için gerçek filmin bilet kesilen kısmı, vergi.

ÖTV-KDV bileşkesi sabit kaldıkça;
Brent 65 ya da 95 olsun, pompada hissedilen fark, hâlâ; bir çorba parası civarında.

 

Şimdi, kamerayı biraz geri sarıp; tarihsel bir parantez açalım.

1973 petrol şokunda, Türkiye’nin yıllık ithalatı mütevazı 3 milyon tondu;

şimdi sadece motorin ithalatı, bir ayda o seviyeyi zorlayabiliyor.

2008’de Brent 147 $’a zıpladığında;
Hazine’nin sübvansiyon dikişleri patlamış

akaryakıta peş peşe zam gelmişti.

2014 sonbaharında fiyat 68 $’a düşünce;
yine “otomobiline binen sevinsin” manşetleri atıldı; ama kuruşlar taksitle indi.

Bugün hâlâ; aynı senaryoyu yeniden oynuyoruz:

fiyat gevşiyor, vergi kalkanı yutuyor;

fiyat coşuyor, vergi kalkanı “görev zararı” yerine; vatandaşa devrediliyor.

 

Önümüze bakarsak; üç farklı hikâye taslağı var.

Birincisi, Brent 70 $ çerçevesine sıkışır,

Gabar yıl sonuna kadar 120 bin varile çıkar,

Kirkuk-Ceyhan tam kapasiteye yaklaşır;

ithalat, 2026’yı yüzde 5 civarı ekstra küçülmeyle kapatır.

İkincisi, Orta Doğu’da tansiyon tırmanır,

fiyat 90 $’ı zıplar,

Suudi ve Rus varilleri “iskontoyu kapattım” der;

ithalatta 2024 seviyelerine geri döneriz.

Üçüncü hikâye, petrolün başına, beklenen “yeşil dönüşüm” badisi gelir:

Avrupa’nın, 2035 fosil araç yasağı; alıcı iştahını kırar,

fiyat 60 $’a çakılır;

ithalat, fatura bazında daralsa da hacimsel olarak yerinde sayar,

çünkü; ucuz varil, her zaman cazip.

 

Bu senaryoların hangisi tutarsa tutsun,

sermaye piyasası mevzuatının “yatırım tavsiyesi” kulvarına girmemek için

tekrar altını çizelim:

 

Bunlar; bir köşe yazarının, kahve falı tadındaki ekonomik kurgularıdır.

Arabanızın deposunu ne zaman dolduracağınıza ben karar veremem;

sadece, pompada ödediğiniz iki haneli etiketi okur;

borsaya bakmadan kapadığım defterden,

size bir parça rakam ve bolca; ironik dipnot bırakırım.

 

“Petrolü bulursak zengin oluruz” cümlesi; belki hâlâ masal rafında,

ama; rafı taş gibi vergi dosyaları tutuyor.

Gabar’ın petrol kokusuyla,

Kerkük-Ceyhan’ın tamir yağ kokusuyla,

Brent’in dalgalı parfüm kokusuyla 2026’yı bitireceğiz.

 

Sırtımız yere gelmez mi?

Belki.

Ama; cüzdanın yere düşmemesi için

hâlâ, depo kapağını korka korka açıyoruz.

 

Bu satırlar da depo kapağının tıkırtısına tutulan bir stetoskop;

şifalı reçete değil, kesinlikle yatırım tavsiyesi de değil.

 

 

 

sezerkoyun@cratone.com