Yeni Ortadoğu denkleminde, Türkiye’ye düşen rol.

 

Ortadoğu yine yanıyor.

Ancak; bu kez, yangının büyüklüğü;

sadece, İran ve İsrail’in askeri kapasitesine değil;
ABD, Rusya, Çin ve Körfez ülkelerinin;
nasıl ve ne zaman devreye gireceğine de bağlı.

 

Masadaki hamleler, artık sadece cephane ve füzelerle değil;
petrol tankerleri, döviz rezervleri ve jeopolitik bloklar üzerinden oynanıyor.

 

Kimi ülkeler için bu bir güvenlik krizi,

kimileri için ise; bir jeopolitik fırsat.

 

Peki, Türkiye nerede duruyor?

Ve daha önemlisi;

bu gelişmelerin ekonomi ve piyasalar üzerindeki yansımaları, ne olur?

 

İran-İsrail çatışması, kontrollü bir gerilim mi olacak,

yoksa; bölgesel bir savaşa mı evrilecek?

 

Bu sorunun yanıtı, sadece Tel Aviv ya da Tahran’da değil;

Riyad, Washington, Doha ve Pekin’de de aranıyor.

Körfez başkentleri, bu defa; “izleyen değil, biçimlendiren” pozisyonda.

Suudi Arabistan; diplomasiyi devreye sokuyor,

Birleşik Arap Emirlikleri; tansiyonu düşük tutmak istiyor,

Katar ise; İran’la yakın temas içinde.

Çin; barış yapıcı bir rol üstlenmeye hevesli.

Rusya ise; Ukrayna cephesinde sıkışan pozisyonunu,

Ortadoğu’daki kartlarla dengelemek istiyor.

 

Tüm bu gelişmelerin ilk yansıması, enerji fiyatlarında hissediliyor.

Brent petrol 110 dolara yaklaşırken,

Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlerin emniyeti, belirsizlik taşıyor.

Global yatırımcı; güvenli limanlara yönelirken,

gelişmekte olan ülke para birimlerinde; değer kaybı yaşanıyor.

Türkiye bu tür şoklara oldukça açık:

yüksek cari açık, dışa bağımlı enerji yapısı, sınırlı rezerv ve enflasyonist dinamikler…

 

2025 ortasında; Türkiye’nin temel ekonomik fotoğrafı, şu şekilde:

– Brent petrol ortalama: 110 dolar bandına yakın
– USD/TRY: 39,7 seviyesinde
– Enflasyon: Yüzde 39 (Şubat 2025 verisi)
– CDS primi: 300 baz puan üzerinde
– Cari açık: GSYH’nin yaklaşık Yüzde 4,5’i
– OVP büyüme hedefi: Yüzde 4

 

Tüm bu göstergeler;
enerji ve kur tarafındaki herhangi bir şokun,

Türkiye ekonomisinde; çarpan etkisiyle yayılma ihtimalinin,

yüksek olduğunu gösteriyor.

 

Peki hangi senaryolar karşımızda duruyor?

 

Birinci senaryo: Kontrollü gerilim.

Taraflar doğrudan savaştan kaçınır, çatışmalar vekalet güçleriyle sınırlı kalır.

Bu durumda; Brent petrol, 80-90 dolar bandında dengelenir.

Türkiye için bu tablo, zorlayıcı ama yönetilebilir niteliktedir.

Dolar/TL kuru 40-42 bandında hareket eder,

CDS primi sınırlı artar.

Borsa İstanbul’da kısa vadeli düzeltmeler olsa da genel eğilim korunabilir.

Turizm sektöründe, temkinli talep söz konusu olur,

ihracat siparişlerinde bir miktar gecikme yaşanabilir.

 

İkinci senaryo: Bölgesel yangın.

İran ile İsrail doğrudan çatışmaya girer,

Hizbullah, Husi milisleri gibi unsurlar devreye girer.

ABD, doğrudan ya da dolaylı müdahil olur.

Enerji arzı, tehlikeye girer.

Brent petrol 110 doları aşarak; kısa sürede 150 dolara kadar tırmanabilir.

Türkiye açısından bu senaryo, oldukça risklidir.

Cari açık; 2 puan artar, enflasyona 6 puanlık yukarı yönlü etki gelir.

TL; sert değer kaybedebilir, USD/TRY; 45-48 bandını test edebilir.

CDS primi, 450 puanı aşabilir.

Borsa İstanbul’da, yüzde 15’e varan düzeltmeler yaşanabilir.

 

Enerji fiyatlarındaki her 10 dolarlık artış,

Türkiye’nin yıllık enerji faturasına, yaklaşık; 5 milyar dolarlık yük bindiriyor.

Bunun enflasyona katkısı ise;

doğrudan ve kur geçişkenliği yoluyla, toplamda; yaklaşık 0,9 puan düzeyinde.

 

Üçüncü senaryo: Diplomatik soğuma.

Çin, AB ve bölgesel aktörlerin ara buluculuğuyla; ateşkes sağlanır.

Bu durumda, Brent petrol 70-75 dolar bandına geriler.

Türkiye için bu senaryo, oldukça olumlu sonuçlar üretir.

TL; reel olarak değer kazanır,

döviz rezervleri güçlenir,

enflasyonda düşüş süreci hızlanır.

Büyüme hedefi yakalanabilir, dış finansman maliyeti azalır.

Risk primi geriler, yatırımcı güveni artar.

 

Bu üç olası senaryo karşısında,
Ankara’nın izlemesi gereken strateji ise;
çok katmanlı bir kalkan sistemine dayanmalı.

Enerji güvenliği, finansal tamponlar, mali dengeleme,

diplomatik rol inşası ve siber/savunma güvenliği bu kalkanda yer almalı.

 

– Enerji tedarikinde;
   BOTAŞ’ın spot LNG yerine uzun vadeli kontratlara yönelmesi;

   Brent fiyatlarına karşı hedge programlarının 12 aylık takvime yayılması

– TCMB’nin Körfez merkez bankalarıyla swap hatlarını,

   25 milyar dolar seviyesine çıkarması

– Akaryakıt ÖTV ayarlamalarının, bütçeye değil;
   fiyat şoklarını absorbe edecek özel fona yönlendirilmesi,

– İstanbul merkezli çok taraflı “Gulf+1” diplomatik platformunun başlatılması

– İHA/SİHA savunma sistemlerinin enerji altyapısına entegrasyonu ve

   siber tehditlere karşı; kamu-özel sektör ortak CERT tatbikatlarının planlanması

 

Tüm bu adımlar, Türkiye’yi;

sadece, pasif biçimde krizden etkilenmeye açık olmaktan çıkarır;

aktif biçimde dengeleyici ve yön verici bir oyuncuya dönüştürür.

 

Nitekim, Türkiye’nin;
enerji koridoru potansiyeli,

ulaşım altyapısı,

lojistik bağlantıları ve diplomatik kredisi;
bu dönemde, sermaye çekmek ve dış ilişkilerde ağırlık kazanmak için

önemli avantajlar sunuyor.

 

Finansal piyasalarda ise;
bu gelişmeler, seçici fiyatlamaları beraberinde getirebilir.

Savunma, enerji ve siber güvenlik temalı şirketler öne çıkarken;

dış ticarete yüksek oranda bağlı ve

enerji maliyetine duyarlı sektörlerde, volatilite artabilir.

Kurumsal risk yönetimi açısından;

navlun sigortası, döviz pozisyonu optimizasyonu ve

üretim zinciri çeşitlendirmesi kritik önemde olacaktır.

 

Sonuç olarak;
bu tablo, sadece bir jeopolitik stres testi değil;

Türkiye’nin, ekonomi-politika entegrasyonu açısından da önemli bir sınavdır.

 

Eğer; doğru önlemler zamanında alınır,

finansal ve diplomatik kaslar senkronize biçimde işletilirse;

kriz, bir güven testinden öte; bir fırsat penceresine dönüşebilir.

 

 

 

sezerkoyun@cratone.com

 

Buradaki tüm analizler,

ekonomik gelişmelerin değerlendirilmesine yöneliktir.

Herhangi bir yatırım tavsiyesi içermemektedir.

Piyasalarla ilgili yorumlar, genel ekonomik çerçevenin ifadesi olup;
bireysel yatırım kararlarında kullanılmamalıdır.

Yasal ve mali sorumluluk doğurmaz.