Üretim ekonomisi deyince akla ilk gelen ülkelerden biri: Almanya… Kendi koşullarında yüksek enflasyonu görmesine rağmen, doğru bir yapılanmayla, insanlarını ve firmalarını geride bırakmadan düşürmeyi başaran, buna rağmen özellikle son 2 yıldır büyümeyi istediği oranla çekemeyen bir ülke…

Pandemi ile birlikte başlayan bozulmayı, pandemi öncesi bütçe fazlası veren koşullarıyla yöneten, sonrasında Rusya – Ukrayna hattında yaşananlarla birlikte enerji arz problemi yaşayan, bunu da doğru kaynak aktarımıyla yenilenebilir enerjiyle yönetmeyi başaran bir yapı. Son İran krizinden de tıpkı dünyadaki diğer ülkeler gibi yine maliyet bazında etkilendi.

Nüfusumuz aynı, bizim yaptığımız tüm hamasete rağmen, yarına ilişkin endişelerini yöneten, bir dönem siyasi çalkantı yaşamasına rağmen, halen 47 bin 900 avro kişi başına düşen milli geliriyle yarınki koşullarda da var olacağını kanıtlıyor.

Üstelik nüfus ve yaş problemi başta olmak üzere, pandemi sonrasında değiştirdiği göçmen yasasıyla birlikte yetenek avcılığına çıkan, göçmen stratejisinde Suriyeliler de dahil, nitelikli olanları işgücüne katarak sosyal güvenlik sistemini güvenceye alan bir yaklaşım sergilediler.

Peki şimdi ne yapıyorlar? Enerji indirimine ek olarak, işverenlerine çalışan başına bir avro vergi ve harçtan muafiyet tanıyan bir uygulamaya hazırlanıyorlar. Bin avro deyip geçmeyin; bizdeki karşılığı 52 bin TL.

Yani bugün ülkemizde bu tür bir destek vermeye kalksak, neredeyse iki asgari ücrete tekabül ediyor. Tüm bu gelişmeler ışığında biz ne konuşuyoruz? Bakan Şimşek’in kapı kapı para aramasını…

Ama asıl mesele şu: Bulursa ne yapacak? Bulabilmek için neler yapabileceğini ortaya koyan tavrı, hatta daha da sıkıntı büyürse, yeni enstrümanları finans piyasalarının hizmetine sunabileceklerine dair mesajları, parayı bulsa bile üretim ekosistemine aktarmayacağını net bir biçimde gösteriyor.

Üretim ekosistemi derken sadece firmalardan bahsetmiyorum. Çalışanıyla işvereniyle üretim ekosisteminin aktörlerinden yana tercih koyup, koymamaktan söz ediyorum. Kabul ediyorum ki finansal koşulları da, finansa erişim kredibilitesi de bizden iyi.

Ama mesele sadece bunlardan ibaret değil ki… Nasıl vatandaşının durumu bizimkinden kat be kat iyi ise, görece kendi sıkıntılarına kafa yoruyorlarsa da, işletmelerinin durumu da bizimkiyle mukayese edilecek durumda değil.

Fakat tüm bu koşullara rağmen ne yapıyorlar? İşletmelerini ve çalışanlarını ayakta tutacak önerilerle ortaya çıkıyorlar. Göstermelik rakamlarla ya da sor alma kredilerle değil, anlamlı ve üretim ekosisteminin de özgüvenini sağlam tutacak bakış açılarıyla.

Netice itibariyle Türkiye’nin birincil sorunu kaynak değil. Ülkedeki kaynaklar üzerindeki tercih hataları bizi içinden çıkılmaz bir noktaya sürüklüyor. Ekonomiden finans, vatandaştan da yerleşikleri anlayan bu bakış açısı değişmediği sürece de, sorunları aşabilmemiz zor gözüküyor.

cetinunsalan@yahoo.com