2010-2020 yılları arasında,

kurulu gücünü yüz kattan fazla artırarak;
1500 Megavat’ın (MW) üzerine taşıyan jeotermal enerji sektöründe,

on yıllık; Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM)

süresini dolduran santraller, zarar ederek; üretimini sürdürüyor.

 

Elektrik piyasasında;
belirli bir saat diliminde arz ve talebin dengelendiği fiyatı tanımlayan

Piyasa Takas Fiyatı (PTF), jeotermal santraller için

2022 yılından bugüne değişmezken;
sektör temsilcileri, on yıllık YEKDEM kapsamı dışına çıkan santraller için

kilovatsaat başına; en az 8 cent’lik taban fiyat belirlenmesini talep ediyor.

 

Jeotermal Enerji Derneği’nin (JED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap,

2022 yılında, ağırlıklı ortalama PTF değerlerinin 2528 TL olmasına rağmen;
2023-2025 yıllarının ağırlıklı ortalama değerinin, bu seviyenin altında kaldığına vurgu yaptı.

 

2022-2025 yıllarında ise;
fiyatların aynı seviyede kaldığını hatırlatan Kındap,

on yıllık YEKDEM süresini doldurup teşvik dışına çıkan santrallerin,

reel olarak düşen fiyatların etkisiyle;
sermaye birikimine katkı sağlayamaz noktaya geldiğini belirtti.

 

Bozulan fiyatlama mekanizmasının;
yeni yatırım kararlarını da olumsuz etkilediğine değinen Kındap,

jeotermal enerji yatırımcısının;
kaynağı arama, bulma, yeryüzüne çıkarma ve işleme başlıklarında

diğer yenilenebilir enerji kaynaklarına göre;
çok daha yüksek yatırım maliyeti üstlendiğini ve

bu maliyet kalemlerinin tümünün;
dövize bağlı olarak, yatırımcının sırtında bulunduğunu kaydetti.

 

Önümüzdeki yıllarda devreye girecek ve

kurulu gücü 20 bin MW’a ulaşması hedeflenen nükleer santrallerden üretilecek enerjiye,

baz yük işlevi görmeleri nedeniyle;

15 yıl boyunca, 12,5 cent alım garantisi verildiğini anımsatan

JED Yönetim kurulu Başkanı Ali Kındap, şu değerlendirmeyi yaptı:

 

“On yıllık YEKDEM süresini tamamlayarak,

teşvik sistemi dışına çıkan jeotermal santrallerimiz de

baz yük olarak;

7 gün 24 saat emre amade enerji üretiyor,

ancak; bu enerjinin kilovatsaatini,

brüt olarak 6,5-7 cent aralığında satabiliyor.

 

Sistem kullanım bedeli ve dengeleme gibi maliyetlerle

bu rakam, 6 cent seviyesine düşüyor.

 

Bu durumda;
adeta, okyanusta tek başlarına yüzmeye mahkum edilen ve

birer milli servet olan santrallerimizin;

varlıklarını sürdürmeleri, giderek imkânsız hâle geliyor.

 

Sektör olarak önerimiz,

YEKDEM dışına çıkmalarına rağmen;
baz yük olarak görev yapmaya devam eden jeotermal santrallere

enerjide tavan fiyat değil; taban fiyat belirlenmesi ve

bu sınırın 8 cent’ten az olmamasıdır.

 

Böylelikle, yatırımcılar;

teşvik sistemi dışına çıktıklarında, maliyet muhasebelerini yaparak;
yenileme ve kapasite maksimizasyonu yatırımlarına kaynak yaratabilir.

Bugünkü baskılanmış fiyatlar ve

resmi enflasyonun çok üzerinde artan girdi maliyetleri dikkate alındığında;
yatırımlara kaynak yaratabilmek, imkansız görünüyor.”

 

Bir jeotermal santralin yaşam döngüsünde, on yılın çok kısa olduğunu;

dünyada, yüz yıldan fazla süredir çalışan santrallerin bulunduğunu

sözlerine ekleyen Ali Kındap;
ithalata bağımlılığı sıfır noktasında olan jeotermal santrallerin kapanmasının,

dövizle ithal edilen enerji kaynaklarının kullanımına, destek olacağının altını çizdi.

 

Bir jeotermal yatırımcısı için en yaşamsal unsuru;

“jeotermal kaynağın korunması” olarak açıklayan Kındap,

taban fiyat uygulamasının;

jeotermal kaynakları sürdürülebilir şekilde koruyacağını,

yatırımlara; daha fazla kaynak aktarmanın yolunun açılacağına dikkat çekti.

 

JED Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap,

sözlerini şöyle sürdürdü:

 

“Türkiye’nin, 120 bin Megavat (MW) sınırını aşan

elektrik enerjisi kurulu gücü içerisinde,
1735 MW paya sahip jeotermal enerji santrallerimiz;

yüzde 80’in üzerinde kapasite faktörü,

iklim koşullarından bağımsız 7 gün 24 saat enerji üretme özellikleri ile

baz yük olma işlevi görüyorlar.

 

Sürdürülebilir, temiz, yüzde yüz yerli ve

yenilenebilir bir kaynak olan jeotermal enerjide;
elektrik üretimi boyutu ile kurulu gücümüzü,

birkaç sene içerisinde; 5 bin MW ve üzerine taşıma imkanımız var. 

 

Başta; AB olmak üzere, gelişmiş ülkeler;

jeotermalin tüm kullanım alanlarını destekliyor ve

yatırımları teşvik ediyorlar.

 

Ülkemizde ise;
son dört yıllık PTF seyrine dolar bazında baktığımızda,

fiyatların artmak bir yana; düştüğünü görmekteyiz.

 

2022 yılında 189 dolar olan bir MW elektriğin fiyatı;
2023, 2024 ve 2025 yıllarında sırasıyla;
93, 77 ve 66 dolar seviyesine geriledi.

 

Bu ağır kayıplara,

Türk Lirası’nda yaşanan değer kaybını da eklediğimizde;
YEKDEM kapsamından çıkan santrallerimizin,

yatırımcı şirketlere; yüksek seviyede zarar ettirdiğini görüyoruz.

 

Yerli ve yabancı sermayeli yatırımcılar, sektöre adım atmaya hazır.

Ancak; mevcut fiyatlama mekanizması,

yatırım iklimini teşvik eder nitelikte değil.”

 

JED Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap, 2024 yılında;
kurulu gücün yüzde 11’ine karşılık gelen

163 MW jeotermal santralin YEKDEM’den çıktığını,

bu yıl ise; 115 MW kurulu gücün, YEKDEM dışı kalacağı bilgisini verdi.

 

2016-2025 yılları arasında;
toplamda 620 MW santralin destek sisteminden çıkmış olacağına,

bunun; toplam kurulu gücün, yüzde 36’sına karşılık geldiğine işaret eden Ali Kındap;

teşvik kapsamından çıkan santrallerin yerine,
devreye alınması planlanan proje stoğunun,

henüz; planlama aşamasında olduğunu anımsattı.