Bugun...



Rakamlardaki sapmanın nedeni; kalite düzeltmesi mi?

Son iki aydır açıklanan enflasyon rakamlarının beklentilerden ve piyasada gözlenen trendlerden ciddi sapması üzerine uzmanlar hesaplamaları mercek altına aldı ve konuya dair Sözcü’ye konuşarak detayları değerlendirdiler:

facebook-paylas
Güncelleme: 02-07-2019 00:50:47 Tarih: 26-06-2019 12:08

Rakamlardaki sapmanın nedeni; kalite düzeltmesi mi?

Başkan değişikliği

 

3 Ekim 2018 günü açıklanan ve son 15 yılın rekorunu kıran Eylül enflasyon rakamı sonrasında TÜİK Başkan Yardımcısı Enver Taştı görevden alındı.

Taştı’nın yerine Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın Enerji Bakanlığı döneminde birlikte yakın çalıştığı Yinal Yağan getirildi.

Nisan ayında TÜİK Başkanı Mehmet Aktaş Merkez Bankası Banka Meclisi üyeliğine seçilince Yağan, TÜİK’in yeni başkanı oldu.

 

Nisan ayı enflasyonunda dikkat çeken noktalar

 

Enflasyon verilerindeki ilk dikkati çeken hareket, TÜFE’de Nisan ayında giyim kalemindeki rakamlarda oldu.

Analistler Nisan ayında giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarının alışılan mevsimsel hareketlerden çok daha sınırlı bir artış gösterdiğini ifade ediyorlar.

Analistlere göre, TÜİK’in açıkladığı madde fiyatları ile ağırlıklar kullanılarak elde edilen giyim enflasyonu Nisan’da yüzde 10’a yaklaşırken açıklanan, ana endekslerde giyim ve ayakkabı alt grubunun yaklaşık yüzde 5,4 arttığını gösteriyor.

Yine Nisan ayın enflasyon verilerinde, otomobilde de madde fiyatlarının ima ettiği endeks artış oranı ile açıklanan motorlu araçlar alt grup endeksi arasında önemli farklılaşmalar ortaya çıktı.

Analistler; sadece bu iki kalemden kaynaklanan farklılaşmanın bile aylık TÜFE enflasyonu üzerindeki etkisinin yaklaşık 0,5 puan olduğunu belirtiyorlar.

Diğer bir ifadeyle, söz konusu kalemlerde endeksler açıklanan madde fiyatlarının ima ettiği ölçüde artmış olsaydı; Nisan ayında enflasyon düşmek yerine artacak ve yüzde 20 civarında gerçekleşecekti.

 

Uzmanlar bu dikkat çekici sapmanın bir ölçüde “kalite düzeltmesinden” kaynaklanabileceğini ifade ediyorlar

 

Geçtiğimiz yıllarda da giyim ve otomobil fiyatlarında zaman zaman kalite düzeltmesinin yapıldığı görülüyordu.

Ancak bu düzeltmeler endeksi sınırlı oranda etkilediği için TÜFE’de önemli hareketlere yol açmıyordu.

 

Nisan ayında bazı alt kalemlerde madde fiyatlarının ima ettiği endeksler ile açıklanan endeksler arasında gözlenen farklılaşmanın boyutu ise; daha önce görülenlere kıyasla oldukça yüksek.

Mesela giyimde daha önce 0,1-0,2 seviyelerinde gerçekleşen kalite düzeltmesi 4 puan olarak hesaplanmıştı ki; analistler bunun “imkansıza yakın” olduğunda hemfikirler.

 

Mayıs rakamlarında da sürprizler devam etti

 

Nisan ayındaki bu büyük sürprizin ardından Mayıs ayı enflasyon rakamları da TÜİK endeksleri konusundaki tartışmaların sürmesine yol açtı.

Analistler, giyim kaleminde bir önceki aydaki “inanılması zor” kalite düzeltmesinin Mayıs ayında da devam etmiş göründüğüne dikkat çektiler.

Uzmanlar Mayıs ayında yüzde 4,09 oranında açıklanan aylık giyim grubu enflasyonunun, mevcut fiyatlar ve baz fiyatlar kullanılarak hesaplandığında, yüzde 4,60- 4,70 civarında olması gerektiğini ifade ediyorlar.

Yani kalite düzeltimine bağlı olarak, giyim grubu enflasyonu üzerinde yaklaşık 0,5 puanlık ek bir düşüş gözlenmiş olabileceğini belirtiyorlar. 

 

Otomobil grubunda aylık fiyat artışı TÜFE’de yüzde 3,74 olarak gözlenirken kamuoyuna açık bilgiler üzerinden ve firmalardan elde edilen bilgilerle yapılan analizler çerçevesinde bu artışın en az %4,5 olması gerektiğini belirten analistler var.

 

Enflasyon verisinde dikkat çeken bir başka kalem ise; mobilya fiyatları

 

 %3 civarında düşüş beklenen mobilya ve mefruşat fiyatlarının TÜFE’de düşüşü yüzde 4,89 oldu.

Ayrıca beyaz eşya fiyatlarında aylık bazda artış öngörülürken TÜFE’de bu ürünlerde fiyat düşüşü gözlendi.

 

“Örneği görülmemiş sapmalar”

 

Nisan ve Mayıs ayı için TÜİK tarafından açıklanan enflasyon rakamlarını inceleyen uzmanlara göre, giyim, mobilya, otomotiv gibi sektörlerde Türkiye’de “örneği görülmemiş sapmalar” yaşanıyor.

 

Uzmanlar, TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamlarındaki standart dışı sapmaların, “metodolojide kalite düzeltmesi” gibi yaklaşımların da ötesinde fiyat toplama yöntemlerinde değişiklik sonucu ortaya çıkmış olabileceğine dikkat çekiyorlar.

Bu çerçevede gözler şirketlerden toplanan fiyatlara çevrilmiş durumda.

 

Ankara’da son dönemde özellikle mobilya gibi bazı kalemlerde TMSF bünyesindeki şirketlerin fiyat toplama tarihlerinde, fiyatı toplanan ürünlerde geçici indirimler yaptığına ve enflasyon hesaplaması için bu “geçici dönem indirim fiyatlarını bildirmiş olabileceğine” dair iddialar konuşuluyor.

Benzer şekilde bazı büyük market zincirlerinin de, yine fiyat toplama dönemlerinde fiyatı toplanacak ürünlerde yaptığı indirimler dikkat çekiyor.

 

Şeffaflaşma 

 

Ekonomi uzmanlarına göre, TÜİK’in enflasyon rakamları ile piyasa fiyatları arasındaki “standart dışı sapmalara” ilişkin şüpheler ancak TÜİK’in verileri ve veri toplama sistemi hakkında daha şeffaf bir yönteme geçmesiyle çözülebilir.

 

Ekonomistlere göre; teknik konulardaki sorulara ivedilikle açık ve veriye dayalı cevaplar verilerek, enflasyon rakamları konusundaki şüpheler dağıtılabilir.

 

Enflasyon rakamlarındaki değişkenlik, kamu çalışanları ve emekli maaşlarındaki zam oranları açısından da büyük önem taşıyor.

 

Maliye Bakanlığı maaş artışlarını TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamlarını baz alarak gerçekleştiriliyor.

 

Enflasyon oranı düştükçe, maaş zam oranları da düşüyor ve Maliye Bakanlığı’nın en büyük harcama kalemlerinden birinde de önemli düşüş yaşanıyor.







Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER EKONOMİ Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 9 5 1 3 19 11 18 +8
2 Fenerbahçe 9 5 2 2 18 9 17 +9
3 Yeni Malatyaspor 9 5 3 1 22 10 16 +12
4 Trabzonspor 9 4 1 4 19 12 16 +7
5 Galatasaray 10 4 2 4 11 9 16 +2
6 Sivasspor 9 4 2 3 16 11 15 +5
7 İstanbul Başakşehir 9 4 2 3 16 12 15 +4
8 Beşiktaş 9 3 3 3 11 12 12 -1
9 Konyaspor 9 3 3 3 11 13 12 -2
10 Gaziantep FK 9 3 3 3 14 18 12 -4
11 Kasımpaşa 9 3 4 2 12 13 11 -1
12 Denizlispor 9 3 4 2 9 10 11 -1
13 Antalyaspor 9 3 4 2 10 17 11 -7
14 Çaykur Rizespor 10 3 5 2 10 18 11 -8
15 Göztepe 9 2 4 3 8 11 9 -3
16 MKE Ankaragücü 9 2 4 3 6 13 9 -7
17 Gençlerbirliği 9 1 5 3 12 14 6 -2
18 Kayserispor 9 0 5 4 8 19 4 -11
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 9 5 2 2 18 10 17 +8
2 Hatayspor 9 5 2 2 13 9 17 +4
3 Akhisarspor 9 5 3 1 12 9 16 +3
4 Balıkesirspor 9 5 3 1 14 9 16 +5
5 Fatih Karagümrük 9 4 1 4 15 9 16 +6
6 Altay 9 4 2 3 14 11 15 +3
7 Bursaspor 9 6 3 0 15 13 15 +2
8 Keçiörengücü 9 3 1 5 7 6 14 +1
9 BB Erzurumspor 9 4 3 2 10 8 14 +2
10 Menemenspor 9 3 4 2 7 11 11 -4
11 İstanbulspor 9 2 2 5 15 15 11 0
12 Adana Demirspor 9 2 2 5 10 7 11 +3
13 Osmanlıspor FK 9 4 4 1 11 13 10 -2
14 Boluspor 9 2 5 2 10 12 8 -2
15 Giresunspor 9 2 5 2 9 16 8 -7
16 Adanaspor 9 1 4 4 12 17 7 -5
17 Altınordu 9 1 6 2 8 16 5 -8
18 Eskişehirspor 9 1 7 1 10 19 5 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa FK 10 9 0 1 32 10 28 +22
2 Samsunspor 10 6 0 4 19 4 22 +15
3 Afjet Afyonspor 10 6 2 2 18 7 20 +11
4 Yeni Çorumspor 10 6 3 1 13 10 19 +3
5 Zonguldak Kömürspor 10 5 2 3 14 7 18 +7
6 Sancaktepe Bld 10 5 4 1 17 8 16 +9
7 Tarsus İdman Yurdu 10 5 4 1 9 12 16 -3
8 Pendikspor 10 4 4 2 13 12 14 +1
9 Hekimoğlu Trabzon 10 4 4 2 17 20 14 -3
10 İnegölspor 10 4 5 1 14 10 13 +4
11 Sarıyer 10 3 3 4 8 10 13 -2
12 Gümüşhanespor 10 3 5 2 12 15 11 -3
13 Hacettepe Spor 10 3 5 2 8 18 11 -10
14 Kırklarelispor 10 2 4 4 7 17 10 -10
15 1922 Konyaspor 10 3 7 0 11 17 9 -6
16 Başkent Akademi FK 10 2 6 2 11 15 8 -4
17 Amed Sportif 10 1 4 5 5 11 8 -6
18 Şanlıurfaspor 10 0 9 1 1 26 14 -25
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 10 7 1 2 21 11 23 +10
2 Artvin Hopaspor 10 6 0 4 22 7 22 +15
3 Karaköprü Belediyespor 10 5 0 5 11 3 20 +8
4 24 Erzincanspor 10 5 1 4 12 5 19 +7
5 Çatalcaspor 10 4 1 5 12 8 17 +4
6 Buca FK 10 5 4 1 12 15 16 -3
7 68 Aksaray Belediyespor 10 4 3 3 9 5 15 +4
8 Şile Yıldızspor 10 3 3 4 9 8 13 +1
9 Çankaya FK 10 3 3 4 10 11 13 -1
10 Silivrispor 10 3 4 3 12 12 12 0
11 Düzcespor 10 3 4 3 5 8 12 -3
12 Erzin Spor Kulübü 10 2 3 5 8 9 11 -1
13 Yeni Orduspor 10 1 2 7 3 6 10 -3
14 Kızılcabölükspor 10 2 4 4 10 15 10 -5
15 Sultanbeyli Bld. 10 1 4 5 6 10 8 -4
16 Yomraspor 10 1 4 5 6 11 8 -5
17 Tokatspor 10 0 7 3 6 16 3 -10
18 Manisaspor 10 0 7 3 6 20 3 -14
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/11/2019 Konyaspor vs Gençlerbirliği
 02/11/2019 Alanyaspor vs İstanbul Başakşehir
 02/11/2019 Trabzonspor vs Göztepe
 02/11/2019 Antalyaspor vs Beşiktaş
 03/11/2019 Denizlispor vs Sivasspor
 03/11/2019 Kasımpaşa vs Yeni Malatyaspor
 03/11/2019 Kayserispor vs Fenerbahçe
 04/11/2019 MKE Ankaragücü vs Gaziantep FK
 08/11/2019 Fenerbahçe vs Kasımpaşa
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/11/2019 Hatayspor vs Altay
 02/11/2019 Adanaspor vs Boluspor
 02/11/2019 Menemenspor vs Ümraniyespor
 02/11/2019 Akhisarspor vs Adana Demirspor
 03/11/2019 Keçiörengücü vs Giresunspor
 03/11/2019 Eskişehirspor vs Osmanlıspor FK
 03/11/2019 Fatih Karagümrük vs BB Erzurumspor
 03/11/2019 Altınordu vs İstanbulspor
 04/11/2019 Bursaspor vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/11/2019 Elazığspor vs Uşak Spor
 03/11/2019 Bayburt Özel İdare Spor vs Ankara Demirspor
 03/11/2019 Bandırmaspor vs Bodrumspor
 03/11/2019 Eyüpspor vs Etimesgut Belediyespor
 03/11/2019 Kastamonuspor vs Sivas Belediyespor
 03/11/2019 Kırşehir Belediyespor vs Kahramanmaraşspor
 03/11/2019 Niğde Anadolu FK vs Kardemir Karabükspor
 03/11/2019 Sakaryaspor vs Van Spor
 03/11/2019 Tuzlaspor vs Ergene Velimeşe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/11/2019 Karaköprü Belediyespor vs Yeni Orduspor
 03/11/2019 24 Erzincanspor vs Çatalcaspor
 03/11/2019 Buca FK vs Tokatspor
 03/11/2019 Çankaya FK vs Artvin Hopaspor
 03/11/2019 Düzcespor vs Serik Belediyespor
 03/11/2019 Erzin Spor vs Kızılcabölükspor
 03/11/2019 Silivrispor vs Sultanbeyli Bld.
 03/11/2019 Şile Yıldızspor vs Yomraspor
 03/11/2019 68 Aksaray Belediyespor vs Manisaspor
 03/11/2019 68 Aksaray Belediyespor - Manisaspor Manisaspor ligdeki son 10 maçında hiç kazanamadı  68 Aksaray Belediyespor yenilmez
 03/11/2019 Şile Yıldızspor - Yomraspor Yomraspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Şile Yıldızspor yenilmez
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI YUKARI