Bugun...



Rakamlardaki sapmanın nedeni; kalite düzeltmesi mi?

Son iki aydır açıklanan enflasyon rakamlarının beklentilerden ve piyasada gözlenen trendlerden ciddi sapması üzerine uzmanlar hesaplamaları mercek altına aldı ve konuya dair Sözcü’ye konuşarak detayları değerlendirdiler:

facebook-paylas
Güncelleme: 02-07-2019 00:50:47 Tarih: 26-06-2019 12:08

Rakamlardaki sapmanın nedeni; kalite düzeltmesi mi?

Başkan değişikliği

 

3 Ekim 2018 günü açıklanan ve son 15 yılın rekorunu kıran Eylül enflasyon rakamı sonrasında TÜİK Başkan Yardımcısı Enver Taştı görevden alındı.

Taştı’nın yerine Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın Enerji Bakanlığı döneminde birlikte yakın çalıştığı Yinal Yağan getirildi.

Nisan ayında TÜİK Başkanı Mehmet Aktaş Merkez Bankası Banka Meclisi üyeliğine seçilince Yağan, TÜİK’in yeni başkanı oldu.

 

Nisan ayı enflasyonunda dikkat çeken noktalar

 

Enflasyon verilerindeki ilk dikkati çeken hareket, TÜFE’de Nisan ayında giyim kalemindeki rakamlarda oldu.

Analistler Nisan ayında giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarının alışılan mevsimsel hareketlerden çok daha sınırlı bir artış gösterdiğini ifade ediyorlar.

Analistlere göre, TÜİK’in açıkladığı madde fiyatları ile ağırlıklar kullanılarak elde edilen giyim enflasyonu Nisan’da yüzde 10’a yaklaşırken açıklanan, ana endekslerde giyim ve ayakkabı alt grubunun yaklaşık yüzde 5,4 arttığını gösteriyor.

Yine Nisan ayın enflasyon verilerinde, otomobilde de madde fiyatlarının ima ettiği endeks artış oranı ile açıklanan motorlu araçlar alt grup endeksi arasında önemli farklılaşmalar ortaya çıktı.

Analistler; sadece bu iki kalemden kaynaklanan farklılaşmanın bile aylık TÜFE enflasyonu üzerindeki etkisinin yaklaşık 0,5 puan olduğunu belirtiyorlar.

Diğer bir ifadeyle, söz konusu kalemlerde endeksler açıklanan madde fiyatlarının ima ettiği ölçüde artmış olsaydı; Nisan ayında enflasyon düşmek yerine artacak ve yüzde 20 civarında gerçekleşecekti.

 

Uzmanlar bu dikkat çekici sapmanın bir ölçüde “kalite düzeltmesinden” kaynaklanabileceğini ifade ediyorlar

 

Geçtiğimiz yıllarda da giyim ve otomobil fiyatlarında zaman zaman kalite düzeltmesinin yapıldığı görülüyordu.

Ancak bu düzeltmeler endeksi sınırlı oranda etkilediği için TÜFE’de önemli hareketlere yol açmıyordu.

 

Nisan ayında bazı alt kalemlerde madde fiyatlarının ima ettiği endeksler ile açıklanan endeksler arasında gözlenen farklılaşmanın boyutu ise; daha önce görülenlere kıyasla oldukça yüksek.

Mesela giyimde daha önce 0,1-0,2 seviyelerinde gerçekleşen kalite düzeltmesi 4 puan olarak hesaplanmıştı ki; analistler bunun “imkansıza yakın” olduğunda hemfikirler.

 

Mayıs rakamlarında da sürprizler devam etti

 

Nisan ayındaki bu büyük sürprizin ardından Mayıs ayı enflasyon rakamları da TÜİK endeksleri konusundaki tartışmaların sürmesine yol açtı.

Analistler, giyim kaleminde bir önceki aydaki “inanılması zor” kalite düzeltmesinin Mayıs ayında da devam etmiş göründüğüne dikkat çektiler.

Uzmanlar Mayıs ayında yüzde 4,09 oranında açıklanan aylık giyim grubu enflasyonunun, mevcut fiyatlar ve baz fiyatlar kullanılarak hesaplandığında, yüzde 4,60- 4,70 civarında olması gerektiğini ifade ediyorlar.

Yani kalite düzeltimine bağlı olarak, giyim grubu enflasyonu üzerinde yaklaşık 0,5 puanlık ek bir düşüş gözlenmiş olabileceğini belirtiyorlar. 

 

Otomobil grubunda aylık fiyat artışı TÜFE’de yüzde 3,74 olarak gözlenirken kamuoyuna açık bilgiler üzerinden ve firmalardan elde edilen bilgilerle yapılan analizler çerçevesinde bu artışın en az %4,5 olması gerektiğini belirten analistler var.

 

Enflasyon verisinde dikkat çeken bir başka kalem ise; mobilya fiyatları

 

 %3 civarında düşüş beklenen mobilya ve mefruşat fiyatlarının TÜFE’de düşüşü yüzde 4,89 oldu.

Ayrıca beyaz eşya fiyatlarında aylık bazda artış öngörülürken TÜFE’de bu ürünlerde fiyat düşüşü gözlendi.

 

“Örneği görülmemiş sapmalar”

 

Nisan ve Mayıs ayı için TÜİK tarafından açıklanan enflasyon rakamlarını inceleyen uzmanlara göre, giyim, mobilya, otomotiv gibi sektörlerde Türkiye’de “örneği görülmemiş sapmalar” yaşanıyor.

 

Uzmanlar, TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamlarındaki standart dışı sapmaların, “metodolojide kalite düzeltmesi” gibi yaklaşımların da ötesinde fiyat toplama yöntemlerinde değişiklik sonucu ortaya çıkmış olabileceğine dikkat çekiyorlar.

Bu çerçevede gözler şirketlerden toplanan fiyatlara çevrilmiş durumda.

 

Ankara’da son dönemde özellikle mobilya gibi bazı kalemlerde TMSF bünyesindeki şirketlerin fiyat toplama tarihlerinde, fiyatı toplanan ürünlerde geçici indirimler yaptığına ve enflasyon hesaplaması için bu “geçici dönem indirim fiyatlarını bildirmiş olabileceğine” dair iddialar konuşuluyor.

Benzer şekilde bazı büyük market zincirlerinin de, yine fiyat toplama dönemlerinde fiyatı toplanacak ürünlerde yaptığı indirimler dikkat çekiyor.

 

Şeffaflaşma 

 

Ekonomi uzmanlarına göre, TÜİK’in enflasyon rakamları ile piyasa fiyatları arasındaki “standart dışı sapmalara” ilişkin şüpheler ancak TÜİK’in verileri ve veri toplama sistemi hakkında daha şeffaf bir yönteme geçmesiyle çözülebilir.

 

Ekonomistlere göre; teknik konulardaki sorulara ivedilikle açık ve veriye dayalı cevaplar verilerek, enflasyon rakamları konusundaki şüpheler dağıtılabilir.

 

Enflasyon rakamlarındaki değişkenlik, kamu çalışanları ve emekli maaşlarındaki zam oranları açısından da büyük önem taşıyor.

 

Maliye Bakanlığı maaş artışlarını TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamlarını baz alarak gerçekleştiriliyor.

 

Enflasyon oranı düştükçe, maaş zam oranları da düşüyor ve Maliye Bakanlığı’nın en büyük harcama kalemlerinden birinde de önemli düşüş yaşanıyor.







Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER EKONOMİ Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Yukatel Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI YUKARI