Fon krizinde ikinci kurul toplantısı yapıldı. Açıklamaya bakarsanız oldukça teknik bir metin var karşımızda: net yatırım tutarının nasıl hesaplanacağı üzerinde çalışılıyor, ara ödemenin ikincil düzenlemeleri hazırlanıyor, ödeme takvimi değerlendiriliyor, Sermaye Piyasası Kanunu’nda değişiklik taslağı üzerinde çalışılıyor ve vatandaşa ek yük getirilmemesi vurgulanıyor.

 

Normalde buraya kadar okuyup pencereyi kapatabilirsiniz. Ben kapatmadım. Çünkü bu birkaç bürokratik cümlenin arkasında Türkiye sermaye piyasasının önümüzdeki yıllardaki karakterini belirleyebilecek daha büyük bir soru var: Bir piyasa krizi çıktığında yatırımcıyı korumak tam olarak ne demektir? Zararını ödemek mi, parasını daha hızlı ulaştırmak mı, hukuki hakkını güvence altına almak mı, piyasanın tasfiyeyi düzgün yapmasını sağlamak mı? Yoksa bunların hepsini birbirine karıştırmadan aynı anda yapabilmek mi?

 

İkinci Fon Koordinasyon Kurulu toplantısının bana göre asıl önemi burada. Çünkü konu artık yalnız 131 fonun tasfiyesi değil. Türkiye’de yatırım fonu piyasasının yeni gözetim mimarisi yazılıyor.

 

Önce şu 1 milyon lirayı doğru yere koyalım

30 Eylül tarihli SPK kararı sonrası kamuoyunda en fazla konuşulan rakam 1 milyon TL oldu. SPK’nın 1 Ekim açıklamasına göre Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy ve Hedef Portföy’ün tasfiye sürecindeki fonlarında, mutabakat işlemleri tamamlanan yatırımcılara ara ödeme yapılacak. Hesabı Merkezi Kayıt Kuruluşu yapacak ve esas alınacak kavram net yatırım tutarı olacak.

 

Net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altındaysa o tutar kadar, 1 milyon TL veya üzerindeyse her yatırımcıya her fon için ayrı ayrı en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek. Buradaki en önemli cümle ise şu: Bu para, tasfiye sonunda yatırımcının hak kazanacağı nihai tutardan mahsup edilecek. Yani bugün verilen para, yarın üzerine eklenecek bir hediye değil; tasfiye alacağının bir bölümünün öne çekilmesi. Üstelik ara ödeme yapılırken katılma payları henüz iade edilmiş sayılmayacak, nihai tasfiye hesabı daha sonra tamamlanacak.

 

Bu nedenle “devlet yatırımcıya 1 milyon TL garanti verdi” cümlesi yanlış. “Fon zararının 1 milyon TL’si karşılanacak” demek de yanlış. Bu bir getiri garantisi değil, bir likidite mekanizması. Aradaki fark küçük değil; sermaye piyasasının bütün felsefesi orada.

 

Çünkü yatırımcı koruması, zararsız yatırımcı demek değildir

Fon meselesinde en tehlikeli tartışmalardan biri, yatırımcı korumasıyla yatırım zararının sosyalizasyonunu birbirine karıştırmak. Sermaye piyasasında yatırım yapıyorsanız risk alırsınız. Fonun değeri düşebilir, hisse düşebilir, tahvilin piyasa fiyatı gerileyebilir, faiz değişebilir, likidite kuruyabilir. Bunlar sermaye piyasasının doğal riskleri.

 

Devletin görevi size her koşulda kazandırmak değildir. Zaten öyle bir piyasanın adı sermaye piyasası olmaz; vadeli mevduatın biraz daha heyecanlı kuzeni olur.

 

Ama yatırımcı şunu beklemekte haklıdır: Fon gerçekten izahnamesinde yazdığı çerçevede yönetiliyor mu? Portföydeki varlıklar doğru değerleniyor mu? Saklama düzgün mü? Çıkar çatışmaları kontrol ediliyor mu? Manipülasyon riski gözetiliyor mu? Tasfiye gerektiğinde herkes aynı kurala tabi mi? Yatırımcının mülkiyet hakkı korunuyor mu?

 

İşte yatırımcı koruması budur. Yatırım zararını sıfırlamak değil; oyunun kurallarının gerçekten uygulanmasını sağlamak.

 

Ben Fon Koordinasyon Kurulu’nun ikinci toplantısını bu nedenle salt ödeme toplantısı olarak okumuyorum. Açıklamada Sermaye Piyasası Kanunu değişiklik taslağının ele alınması, sorunun yalnız bugünkü ödemelerle kapatılmak istenmediğini gösteriyor. Doğru yaklaşım da bu olmalı. Çünkü kriz yönetiminin iki ayağı vardır: bugünkü yangını söndürmek ve bir sonraki yangının neden aynı yerde çıkamayacağını göstermek.

 

455 bin 758 kişi bir istatistik değil

SPK’nın resmi verisine göre tasfiye kararına konu 7 portföy yönetim şirketinin 131 fonunda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor. Bu rakama “mağdur sayısı” demiyorum; çünkü hukuken doğru değil. Tasfiye süreci tamamlanmadan her yatırımcının nihai mali sonucunu bilmiyoruz.

 

Ama 455 bin 758 kişinin şu anda ortak bir problemi var: Paralarının ne zaman ve hangi hesapla kendilerine döneceğini bilmek istiyorlar.

 

Piyasalarda güven bazen çok soyut bir kelimeymiş gibi kullanılır. Aslında son derece somuttur. “Param nerede?”, “Ne zaman alacağım?”, “Ne kadar alacağım?”, “Kim hesaplıyor?”, “İtiraz edersem nereye başvuracağım?” Bu soruların cevabı netse güven vardır. Cevaplar değişiyor, gecikiyor veya birbirini tutmuyorsa risk primi oluşur.

 

Bu mantık yalnız fon yatırımcısı için geçerli değil. Ülke için de aynı, şirket için de, bankaya borç verirken de, Eurobond alırken de. Belirsizliğin finansal karşılığı her zaman bir maliyettir.

 

Net yatırım tutarı neden bu kadar önemli?

İkinci kurul toplantısında özellikle “net yatırım tutarının hesap yöntemi” üzerinde durulması tesadüf değil. Diyelim bir yatırımcı yıllar içinde bir fona 2 milyon TL yatırdı, sonra 800 bin TL çekti, yeniden 300 bin TL koydu. Ara dönemde fon değer kazandı, bir miktar pay sattı, sonra tekrar aldı. Tasfiye gününe geldiğinizde yalnız son hesap bakiyesine bakarak “yatırdığı para budur” diyemezsiniz.

 

Girişler var, çıkışlar var, gerçekleşmiş kazançlar var, belki zararlar var, yeniden yatırımlar var ve bütün bunların zamanlaması farklı.

 

İşte “net yatırım tutarı” hesabı bu nedenle teknik görünse de adaletin merkezinde. Kim ne kadar nakit koymuş, ne kadarını daha önce geri almış, bugünkü hak neyin üzerinden hesaplanacak, ara ödeme hangi tutarın ön ödemesi olacak ve aynı durumda bulunan yatırımcılara aynı hesap uygulanıyor mu? Yanlış formül yalnız muhasebe hatası değildir; bir yatırımcıdan diğerine servet transferi yaratabilir.

 

Bu nedenle bu aşamada hızlı ödeme kadar doğru hesaplamayı da önemli buluyorum. Hatta bazen finans dünyasının sevmediği cümleyi kurmak gerekiyor: Biraz daha geç ama doğru hesaplanan para, çok hızlı ama yanlış dağıtılan paradan iyidir. Elbette “biraz” kısmını suistimal etmemek şartıyla.

 

Bir milyon TL tavanı adil mi?

Burada sorulması gereken daha zor bir soru var: Neden 1 milyon TL?

 

Likidite yönetimi açısından mantığı anlaşılabilir. Sınırlı kaynakla mümkün olduğunca fazla yatırımcıya erken erişim sağlamak, özellikle küçük yatırımcıların nakit sıkışıklığını azaltmak ve tasfiye sonucunu beklerken temel likidite ihtiyacını karşılamak. Üstelik uygulamanın öncelikle para piyasası fonlarından başlaması da bu yaklaşımın bir parçası.

 

Ama adalet açısından başka sorular da çıkıyor. Bir yatırımcının net yatırımı 100 bin TL ise tamamını ara ödeme olarak alması mümkün. 10 milyon TL yatıranın ilk aşamada alacağı en fazla 1 milyon TL. Bu doğal olarak oransal değil, tavanlı bir sistem.

 

Burada tercih eşit ödeme değil, küçük yatırımcıya göreceli olarak daha fazla likidite sağlama yönünde. Bunu yanlış bulduğumu söylemiyorum. Ama ekonomik tercihin adını doğru koymak gerekiyor: Bu salt muhasebe kararı değil, dağıtım tercihi.

 

Hakkaniyet kelimesi tam burada devreye giriyor. Adalet her zaman herkese aynı tutarı vermek değildir. Bazen aynı kurala tabi tutmaktır, bazen en kırılgan olana önce ulaşmaktır. Ama hangi yöntemin seçildiği ve neden seçildiği ne kadar şeffaf açıklanırsa, sistem o kadar az söylenti üretir.

 

Finans piyasasının boşluk sevmediğini biliyoruz. Resmi açıklama boş bırakırsa sosyal medya doldurur. Sosyal medyanın muhasebe standartlarını ise ayrıca tartışmaya gerek yok.

 

“Vatandaşa ek yük yok” cümlesi önemli ama biraz daha açıklama ister

İkinci Fon Kurulu açıklamasında özellikle dikkatimi çeken ifadelerden biri şu: Ele alınan düzenlemelerde vatandaşlara herhangi bir ek yük getirilmemesi anlayışı vurgulandı.

 

Doğru bir prensip. Ama ekonomi yazarı olarak burada bir sonraki soruyu sormam gerekir: Mekaniği ne?

 

Bugün kamuya açıklanan belgeler ara ödemenin tasfiye sonunda hak kazanılacak tutardan mahsup edileceğini söylüyor. Dolayısıyla bu kısmı doğrudan “vergi mükellefi yatırımcı zararını ödüyor” diye okumak doğru değil. Böyle bir resmi açıklama yok.

 

Aynı şekilde “kamunun hiçbir koşulda hiçbir finansal rolü olmayacak” sonucunu çıkarmak için de henüz bütün ikincil düzenlemeler ve ödeme mekanizması yayımlanmış değil. Bilmediğimiz yere hikâye yazmamak gerekiyor. Bu dosyada zaten yeterince hikâye yazıldı.

 

Ben mevzuat çıkınca rakama bakmayı tercih ederim. Kim ödüyor, hangi hesaptan, hangi sırayla, hangi hukuki hak saklı kalıyor, rücu mekanizması var mı, tasfiye sonunda fazla veya eksik ödeme çıkarsa mahsuplaşma nasıl yapılacak? İkinci toplantının ödeme takvimini ve ikincil düzenlemeleri çalışıyor olması, bu soruların bir bölümünün henüz uygulama metnine dönüşmekte olduğunu gösteriyor.

 

O nedenle şu anda kesin hüküm vermek yerine mevzuatı beklemek daha profesyonel. Ve biraz daha az heyecanlı. İkisinin finans piyasalarında genellikle aynı şey olduğunu zaten biliyoruz.

 

Bir de “gönüllü iade” hesapları var

SPK’nın 1 Ekim’de yaptığı başka bir açıklama bana göre yeterince konuşulmadı. Tasfiyeye alınan fonlarda, tasfiye kararı öncesinde yaptığı katılma payı satışlarından fahiş kazanç elde eden ve bu kazancı kendi isteğiyle iade etmek isteyen kişiler için Birleşik Fon Bankası nezdinde ayrı iade hesapları açıldı.

 

Benzer şekilde borsa işlemlerinden elde edildiği değerlendirilen fahiş kârları gönüllü olarak geri ödemek isteyenler için de “Genel Hisse İade Hesabı” oluşturuldu. Bu tutarlar ilgili fonların tasfiye malvarlığına eklenecek ve yatırımcılara yapılacak ödemelerde kullanılacak.

 

Bu oldukça sıra dışı bir mekanizma. Ama kelimelere yine dikkat: “İade etmek isteyen.” Gönüllü.

 

Bir ödeme yapılması tek başına ceza mahkûmiyeti veya hukuki sorumluluk kabulü olarak nasıl değerlendirilecek, bu ayrı hukuki mesele. Ekonomik açıdan ise fon tasfiye havuzuna ilave kaynak sağlayabilecek bir kanal oluşturulmuş oluyor.

 

Bundan ne kadar para geleceğini bugün bilmiyoruz. Dolayısıyla şimdilik rakam yazamayız. Finansta boş IBAN görmekle hesaba para girmiş olmasını birbirine karıştırmayalım.

 

Peki YTM bu işin neresinde?

Son günlerde başka bir kavram daha çok konuşuluyor: Yatırımcı Tazmin Merkezi.

 

Burada da dikkat gerekiyor. SPK 4 Ekim’de ayrıca açıklama yaparak YTM malvarlığının korunmasına ilişkin hükümlerin Temmuz 2026’da yeni getirildiği yönündeki haberlerin yanlış olduğunu belirtti; bu korumanın 2012’den beri kanunda, 2013’ten beri ilgili yönetmeliklerde bulunduğunu açıkladı.

 

Ama bu açıklamadan da otomatik olarak “fon yatırımcılarının bütün zararını YTM ödeyecek” sonucu çıkmaz. YTM’nin hangi koşullarda devreye girdiği ayrı bir hukuki rejime tabi.

 

SPK’nın şu an açıkladığı 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme ise YTM tazminat limiti olarak sunulmuyor. Tasfiye alacağına mahsuben getirilen ayrı bir mekanizma.

 

Kavramları karıştırınca piyasa bir anda bankacılık mevduat sigortası gibi algılanmaya başlanıyor. Yatırım fonu banka mevduatı değildir. Portföy yönetim şirketi banka değildir. Tasfiye de mevduat sigortası ödemesi değildir.

 

Finansal okuryazarlığın en sıkıcı ama en faydalı kısmı tam burada: Ürünün adını doğru koymak.

 

Asıl kanun değişikliği nerede gelmeli?

Bence ikinci Fon Koordinasyon Kurulu toplantısının en önemli cümlesi ödeme takviminden bile daha büyük: Sermaye Piyasası Kanunu’nda değişiklik.

 

Çünkü bugün 455 bin 758 yatırımcının parasını nasıl ve ne zaman alacağını çözmek gerekli. Ama tek başına yeterli değil. Bir daha aynı mekanizmanın oluşmasını zorlaştıracak düzenlemeyi kurmadan bugünkü dosyayı kapatırsanız yalnız kriz yönetmiş olursunuz; sistem reformu yapmış olmazsınız.

 

Ben özellikle fonlarda ilişkili taraf işlemlerinin şeffaflığını, likiditesi düşük payların fon portföyündeki yoğunlaşmasını, portföy değerleme yöntemlerini, fonların günlük likidite sözü ile içeride tuttukları varlıkların gerçek likiditesinin uyumunu ve aynı grup içindeki portföy yönetimi, aracılık, şirket ve yatırım ilişkilerindeki çıkar çatışması kontrollerini takip edeceğim.

 

Bunlara portföy saklama kuruluşlarının erken uyarı sorumlulukları, bağımsız denetimin rolü, stres testleri, fon çıkışlarının belirli bir eşiği geçmesi halinde otomatik bildirim mekanizmaları ve elbette yaptırımlar da eklenmeli.

 

Çünkü finansal regülasyonda cezanın büyüklüğü kadar yakalanma ihtimali önemlidir. Kural çok sert olabilir; kimse uygulanacağına inanmıyorsa dekor olur.

 

Bu krizden sonra fon yatırımcısının da değişmesi gerekiyor

Bütün sorumluluğu düzenleyiciye atmak da kolaycılık. Fon yatırımcısının da birkaç alışkanlığı değişmek zorunda.

 

“Son bir yılda en çok hangi fon kazandırdı?” sorusu yatırım analizi değildir. Başlangıç noktası olabilir ama devamında başka şeylere bakmak gerekir: Fonun portföyü ne, likiditesi nasıl, hangi hisselerde yoğunlaşıyor, portföyündeki şirketlerin fiili dolaşımı ne kadar, aynı gruba ait şirketlerle ilişkisi var mı, fon büyüklüğü ile yatırım yaptığı varlıkların piyasa derinliği uyumlu mu, yönetim ücreti ne, çıkış süresi ne, risk değeri ne?

 

Ben bir fonun yüzde 80 getiri sağlamış olduğunu görmek kadar, o getirinin nereden geldiğini bilmek isterim. Çünkü yüksek getiri bazen müthiş bir yönetim başarısıdır, bazen yüksek riskin karşılığı, bazen piyasa koşulu, bazen de henüz sorusunu sormadığınız başka bir şey.

 

Rakam tek başına karakter referansı değildir.

 

Bir milyon lira güveni satın almaz

Peki başlıktaki soruya gelelim. Bir milyon lira ne kadar güven satın alır?

Bence hiç.

Güven parayla satın alınmaz. Süreçle üretilir.

 

1 milyon TL ara ödeme yatırımcıya nefes aldırabilir. Özellikle bütün likiditesini fonda tutmuş küçük yatırımcı için çok değerlidir. Tasfiye bitmeden paranın bir bölümüne erişebilmek ekonomik zararı azaltabilir. Bu nedenle ara ödeme mekanizmasını olumlu buluyorum.

 

Ama piyasa güveni yalnız ödemeyle geri gelmez. 455 bin 758 yatırımcının sonunda ne aldığı, hesabın nasıl yapıldığı, tasfiyenin ne kadar şeffaf yürüdüğü, sorumlulukların nasıl belirlendiği, mevzuatta hangi boşlukların kapatıldığı ve benzer bir olayın tekrar yaşanmaması için ne değiştiği belirleyecek.

 

Yani bugün mesele 1 milyon TL. Yarın mesele kanun. Ondan sonraki gün ise hafıza.

 

Türkiye sermaye piyasasının önümüzdeki yıllardaki büyüklüğünü de bana göre bu üçü birlikte belirleyecek.

 

Likiditeyi bugün sağlayabilirsiniz. Güveni yarına bırakmak zorundasınız.

Fon Koordinasyon Kurulu’nun ikinci toplantısından benim çıkardığım asıl sonuç bu.

 

Ödeme takvimi önemli. Net yatırım hesabı önemli. Kanun değişikliği daha önemli. Ama hepsinin üzerinde bir şey var: Yatırımcı, zarar etmeyeceğine değil; zarar ettiğinde bile kuralların değişmeyeceğine inanmalı.

 

Sermaye piyasası güveninin gerçek tanımı bana göre budur.

 

Bir milyon liradan biraz daha değerlidir.

 

sezerkoyun@cratone.com

 

Yasal Not

Bu yazı genel ekonomik, finansal ve sermaye piyasası değerlendirmesi amacıyla hazırlanmıştır; yatırım tavsiyesi değildir. Tasfiyeye konu yatırım fonları, portföy yönetim şirketleri veya soruşturmalara konu gerçek ve tüzel kişiler hakkında suçluluk, hukuki sorumluluk, nihai zarar veya ödeme tutarı konusunda hüküm içermemektedir. SPK tarafından açıklanan 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme, nihai tasfiye sonucunda hak kazanılacak tutardan mahsup edilmek üzere getirilen geçici ödeme mekanizmasıdır; mevduat sigortası, yatırım getirisi garantisi veya her yatırımcı için 1 milyon TL tutarında kesin tazminat olarak değerlendirilmemelidir. Her yatırımcı ve her fon bakımından hesaplama MKK tarafından belirlenecek net yatırım tutarına ve nihai tasfiye sonuçlarına bağlıdır. İsteğe bağlı iade hesapları gönüllü ödeme mekanizması olup hesaba açılan IBAN’lar üzerinden ne kadar tutar tahsil edileceği önceden bilinmemektedir. Sermaye Piyasası Kanunu’nda yapılması planlanan değişikliklere ilişkin ayrıntılar nihai mevzuat yayımlanmadan kesinleşmiş kabul edilmemelidir.

Referanslar

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, İkinci Fon Kurulu Toplantısına İlişkin Açıklama, 2 Ekim 2026; Sermaye Piyasası Kurulu, Tasfiyedeki Fonlara İlişkin Ara Ödeme Duyurusu, 1 Ekim 2026; SPK, Tasfiye Konusu Fonlardaki Yatırımcı Sayısına İlişkin Açıklama, 23 Eylül 2026; SPK, İsteğe Bağlı İade Hesaplarına İlişkin Duyuru, 1 Ekim 2026; SPK, Basın Açıklaması, 4 Ekim 2026; İletişim Başkanlığı ve ilgili kurumların Fon Koordinasyon Kurulu’nun kuruluşuna ilişkin 29 Eylül 2026 tarihli açıklamaları; Bloomberg HT, Fon Kurulu’nun İkinci Toplantısının Sonuçları Açıklandı, 2 Ekim 2026.