22.02.2018,23:43
İstanbul
Dolar
Euro
Altın
İmkb
'Afrika ülkelerinde en büyük rakip; Çin'
Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), ‘iş bitirme’ belgesinin yarattığı haksız rekabetle uğraşıyor.
Sektör yetkilileri, “Bir şirket 500 milyon dolarlık iş yapıyor. Proje müdürü, kamu idaresi kontrolörü, ita amirleri, daire başkanları, taşeronlar neredeyse 30 kişi ‘iş yönetme ve denetleme belgesi’ sahibi oluyor. Sonra da rakibimiz oluyorlar. İnternette belge ticareti var. Yapı Merkezi’nin sahibi Başar Arıoğlu, “Proje müdürümüz rakibimiz oldu” dedi.
 
Anlatılanlar şöyle:
 
Bu kişi gidip bir şirkete yüzde 51 ortak oluyor. Ortaklık bir yılını doldurduktan sonra belgeyi göstererek ihalelere girebiliyor. Belge sahibi kişi sonra o şirketten ayrılıyor. Bu kez başka birine belge kiralıyor o şirketin ana ortağı gözüküyor. İnternetten belge ticareti yapıyorlar. Fiyatı değişiyor. 100 kilometrelik bir tünel inşaatının belgesi daha pahalı. Bir okul inşaatının belgesi daha ucuz. Pazarlığa bağlı. Bu sadece müteahhitlere rakip çıkarmıyor aynı zamanda kamu işleri ucuz teklifl e kapasitesiz şirketlere gidiyor. Bu ticareti önlemek için şirketlere ortaklıkta 1 yıllık şartı getirıldi ama çare değil. Ticaret devam ediyor.
 
TMB Başkanı Mithat Yenigün, Başkan Vekilleri Hüseyin Arslan, Burak Talu, Selim Bora, Murat Üstay ve Yönetim Kurulu Üyesi Başar Arıoğlu’nun katılımıyla gerçekleşen toplantıda Yenigün ve yönetim kurulu üyeleri başka önemli bilgiler de verdi.
 
Bunları şu başlıklarda toplayabiliriz:
 
• Rusya’da yıllık iş tutarı 4-5 milyar dolara ulaşmıştı. Uçak krizi sonrası düştü. Şimdi yavaş yavaş işler geliyor. 2018’de birkaç milyar dolarlık iş alınır. Son birkaç ay içinde 1 milyar dolarlık iş alındı.
 
• Türkmenistan çok sıkıntılı. Alaca çok. Manat veriyorlar.
 
• Azerbaycan projelerde frene bastı. Kendi firmaları da güçlendi. Bazı işler onlara gidiyor. Özellikli projeleri Türk şirketler alıyor.
 
• Kazakistanda önemli pazar. Bu ülkede de yerli firmalar güçlendi, işi öğrendiler. Finansman getirene iş çok. Her tarafta kamu-özel sektör iş birliği (PPP) furyası var.
 
• Irak'ta Maliki hükümeti, “Türklere iş vermeyin” talimatı vermişti. Şimdi ilişkiler gayet iyi. Petrol fonları geliyor. 2018’de hareket başlar.
 
• Katar’da Türkiye’ye sempati var. Önemli işler de alındı.
 
• Arabistan pazarı finansman nedeniyle yavaşladı. Bazı sözleşmeler imza bekliyor. Mekke, Cidde metro projeleri iptal edildi. Kamu- özel sistemi yapmak istiyorlar.
 
• Libya’da devam eden 240 proje var. 1.1 milyar dolar alacak, 1.5 milyar dolarlık makine parkı var. Bunların çoğu çalınmış, yağmalanmış. Bazı firmalar sıkıntıda çünkü sadece bu ülkede iş yapıyorlar, bekliyoruz. Bu projeleri için verilmiş teminat mektuplarına 50 milyon dolar komisyon ödeniyor. Devam edenler var ama güvenlik yok.
 
İş deneyimi belgesi alabilenler
 
İş Denetleme Belgesi Kamu Kurumlarında: Kontrol mühendisi, şantiye mühendisi, kontrol şefi. Yüklenicilerde: Şantiye mühendisi, şantiye şefi. İş Yönetme Belgesi Kamu Kurumlarında: Yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu; şube müdürü, proje müdürü, kontrol amiri, inşaat ve tesisat müdürü ve yardımcıları ve bunlarla aynı teknik seviyede görev yapanlar, il müdürü ve yardımcıları, bölge müdürü ve yardımcıları, yapım ve/veya teknik işler daire başkanı ve yardımcıları, yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu GM yardımcıları ve GM’ler. Yüklenicilerde: A.Ş.’lerde genel müdür, murahhas müdür, YK üyesi ve YK başkanı, Ltd’lerde şirket müdürü (en az 5 yıl), mühendis veya mimarlar (en az 5 yıl), Proje müdürü (en az 5 yıllık) mühendis veya mimarlar.
 
Bu yıl gelir hedefi 17–18 milyar dolar
 
TMB, 1972 yılından bugüne 118 ülkede, 355 milyar dolar değerinde 9 bin 300 proje bitirdi. 2014 yılında 30 milyar dolarla yıllık bazda en yüksek tutara ulaştı. 2017’yi 14.7 milyar dolarla kapattı. Bu yıl “birkaç milyar dolar daha üstünde” bir hedef var. Buna göre 2018 tahmini 17 – 18 milyar dolar arasında.
 
TÜFE artışı yetmiyor, kararname lazım
 
TMB üyeleri ağırlıkla yurtdışında iş yapıyorlar. Ancak içerde de kamu projelerinde işleri var. Bu alandaki sıkıntı hakedişlerin aksaması… Karayolları’ndan alacak miktarı yüksek. 4 milyar civarında. DSİ ödemeleri yapmış. TMB, bir dönem uygulanan ve sonradan kaldırılan Fiyat Farkı Kararnamesi için uğraşıyor. Demire yüzde 80 gibi yüksek oranlarda zam gelince, enflasyon oranındaki standart artışlar yetersiz kalmış. “TEFE–TÜFE artışı karşılamıyor. Fark kararnamesi talep ettik. Bu işleri yapanlar sıkıntı yaşıyor. Maliye bu konuda çalışma yapıyor. Kamu İhale Kanunu üzerinde de ortak çalışmalar yaptık. Taslak hazır bekliyor. Buradaki en önemli konu ihaleye çıkılan işin ödeneğinin ayrılmış olması. Bir de aşırı düşük tekliflerin önlenmesi gerekiyor. Bu olmayınca işler bitmiyor, sıkıntılar yaşanıyor" diyorlar.
 
Arabistan PPP karar merkezine Türk yönetici
 
Suudi Arabistan’da büyük projeler var. 500 milyar dolarlık Neom City henüz başlamadı ancak, bunun dışında da 250 milyar doları bulan devasa işler yürüyor. Suudi Arabistan, petrol gelirlerinin düşmesi nedeniyle bu projeleri PPP yöntemiyle, başka bir ifadeyle özel sektöre yaptırmak istiyor. Bunlara karar vermek için NCP diye bir karar merkezi kurdu. Bu merkezde Suudi vatandaşı olmayan iki kişiden birisi Türk. TMB Başkan Vekili ve YDA İnşaat Yönetim Kuruluşu Başkanı Hüseyin Arslan. Bu ülkede 2 milyar dolardan fazla iş yaptığı için tanınan bir şirketin başında olan Arslan’ın karar merkezine alınmasının bir başka nedeni de Türkiye’nin bu konudaki deneyiminden yararlanmak… Arslan, “Ayrıca Avrupalılardan daha çok Türk müteahhitler tercih ediliyor çünkü kaliteli, uygun fiyata iş yapıyorlar ve kültürel uyum da artısı oluyor. En ufak bir önyargı yok. Petrol fiyatı düşünce projeleri gözden geçirdiler. Petrol fiyatları çıkıyor, gelir artar, öncelikliler başlar” dedi.
 
Listeye sahte giriş skandalı
 
En büyük Müteahhitler listesi beyan üzerine yapılıyor. 2015’te Türkiye’den bir firma 6.9 milyar dolar sözleşme bedeli beyan ederek girmiş. TMB üyesi bile değil. Konuyu Bakanlık da araştırmış, aslı olmadığı anlaşılmış. Afrika’da sözleşmeler imzalamış, bildirmiş.
 
Afrika'da iş yapmanın yeni yolu madenler
 
Cezayir’de çok proje var. Büyük konut projeleri de dahil 500 milyar dolarlık iş var. Ancak bazı kısıtlamalar geldi. Afrika ülkelerinde en büyük rakip Çin. İşin yüzde 50’si onlarda. Finansman güçleri ile alıyorlar. Bizim de Eximbank çok hızlı hareket etmeye başladı. Finansman sorununu aşmak için yeni bir çalışma yapılıyor. Enerji Bakanlığı maden hakları alacak. Bu madenlerin ödemeleri alacaklı müteahhitlerin hak edişleri olarak ödenecek. Eximbank’ın da devrede olduğu bu model çalışırsa, bölgede çok daha fazla iş alınabilecek. TMB, bölgedeki 54 ülkeden 10’unda bu modelle rahat iş yapılabileceğini düşünüyor. Çin geleceklerini satın almış. Bıkkınlık var. Büyükelçiler firmalarla çalışıyor. Domatesi bile Çin’den getiriyorlar. Etiyopya’da o yüzden iş aldık. Bizi çağırdılar. Finansman sağlıyorlar ama pahalı iş yapıyorlar.
 
İbrahim Ekinci / Dünya

,


YORUMLAR
Yorumunuz editörlerimiz tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır. Toplam Yorum 0 | Onay Bekleyen Yorum 0

Bu Kategoride Son Eklenen Diğer Haberler
YazıYorum
Ekonomide yaşadığımız sorunlar açık.
Diğer Yazarlar
Türkiye ekonomisinin temeli % 99.8 KOBİ’lerimize bağlı.
Truva’nın Unesco Dünya Kültür Mirası listesine girişinin 20. yılı olan 2018; ülkemizde “Truva Yılı” ilan edildi.
AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan, 13 Şubat 2018’de yaptığı konuşmada, “Bizim için Afrin neyse Ege’deki, Kıbrıs’taki haklarımız da odur. Savaş gemilerimiz, Hava Kuvvetlerimiz, gerektiğinde her türlü müdahaleyi yapmak için yakın takipteler” dedi.
Haber programında Zeytindalı Harekâtı için Afrin’e giden Mehmetçikleri izliyorum.
Ne yapmalıyız, yapabiliriz? Aydınlara düşen görevler ne olur?
Sezon başından bu yana ön görülen ve tahmin edildiği gibi, büyük takımların zor – kolay maç periyotları sonucunda 3 büyüklerin puanlarının eşitleneceği öngörüsü sonunda gerçekleşti.
Dünyanın bir bütün olduğu günümüzde, bilimsel verilerden yararlanmanın vakti gelmiştir.
Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi’ndeki siyasetçiler başta olmak üzere Türk karşıtı olarak yorumlanabilecek söylem yükselişe geçti.
Kaçak su bedellerini kim ödüyor?
Yavaş yavaş kişilik değiştiriyorum; yeni kişilikler yaratma, taklit etmenin, dünyayı anlamanın ya da dünya anlaşılabilirmiş gibi yapmanın yeni tarzlarını yaratma yeteneğimle zenginleşiyorum (evrim burada olsa gerek)." diyor Pessoa..
Bir meslek sahibi olmak mı yoksa dünyayı keşfetmek mi?