Ülkede vatandaşın ekonomisinin ve satın alma gücünün eridiğini ekonomi yönetimine nasıl anlatacağız inanın bilmiyorum. Belki sokağa çıkabilseler ve insanlarla gerçekten konuşabilseler durumu görecekler ama vatandaştan o kadar uzaklaştılar ki, rakamların arasında sanal bir dünyada sosyal medya iletisi yaparak yaşamayı daha konforlu görüyorlar.

Zaten çarşıya pazara çıktığınızda iliklerinize kadar hissettiğiniz bir fakirleşme var. Hatta yoksulluk yani fakirlik sınırının 120 bin TL civarında olduğunu düşünürseniz, buna yoksunlaşma ve açlık ile imtihan diye tanım yapmak daha doğru olacaktır.

Reel sektörün ne kadar ihracat yaptığınızı rakam olarak açıklayıp, hangi şartlarda yaşam savaşı verdiğini görmezseniz, sadece işletmesinde ciro ile ilgilenen ama gizli iflasa koşan patronlara benzersiniz. Ne yazık ki ülkede ekonomi yönetimi düzeyinde yaşanan da tam bu.

OECD’deki 35 ülke arasında 2019 – 2026 yılı arasındaki dolar satın alma gücünü ortaya koyan bir araştırma yayınlandı. Burada TL’nin yüzde 89 düzeyinde gücünü kaybettiği ortaya konuluyor. Elbette dolar kurunun 48 TL’den hesaplandığını, mesela turizmde İspanya ile aramızda bire bir fiyat farkı oluştuğunu görmezden gelirseniz. Yani aslında makas çok daha yüksek.

O zamanın 100 doları bugün 10 dolarlık satın alma gücüne sahipken, bunu resmi enflasyon ile hesaplasanız 7 dolar civarına, reel piyasalardaki fiyat farkı üzerinden okursanız da 5 dolara kadar düşüyor.

Bununla birlikte enflasyonist ortam yaşayan ve büyümede güçlük çeken mesela Almanya’da erime yüzde 19 civarında… Enflasyon yaratamayan Japonya’da ise yüzde 11 mertebesinde… Macaristan’daki erime dahi sadece yüzde 37… Biz listenin en son sırasında ve yüzde 89 erime ile en sert satın alma gücünü yitiren ülke unvanıyla bulunuyoruz.

Hadi doları bir kenara koyalım. 2009 yılında en büyük banknotumuz olan 200 TL tedavüle çıktığında, dolar bazında karşılığı 132 dolardı. Bugünkü kurdan en büyük banknotumuzun bu düz hesapla 6 bin TL’yi aşmış, gerçekçi hesaplarla çok daha yukarı seviyelerde bir banknot erişimine ulaşmamız gerekiyordu.

Bugün en büyük banknot olan 200 TL’ye sadece 2,7 dolar alabiliyorsunuz. Netice itibariyle buradan da hesabı yaparsanız, 2009 – 2026 arasında 130 dolarlık satın alma gücü erimesi gerçeğini önünüzde bulursunuz.

Peki tüm bu fotoğraf ortadayken, sokağın gerçekleri iliklerinize kadar hissedilirken, borç / alacak dengesizliği içinde kredilerde ödeme problemleri yaşanıp, yeni krediye ulaşıma olanak tanımayacak ölçüde siciller bozulup, 25 milyonu aşkın icra dosyası ortadayken İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç ne diyor?

“Türkiye daha pahalı demek yanlış, bu algıdan uzak durulmalı.” Ticaret erbabı buna karşılık nasıl bir yorum yapar bilmiyorum ama bunun yanıtı tek bir cümle ile verilebilir. Ortada zaten algı yok, pahalılık var. Dönüp en azından üyelerinize sorun.

cetinunsalan@yahoo.com