Bugun...


Yelda YALAMAN

facebook-paylas
Göbeklitepe; tıpkı Ayasofya gibi daima ilk ve tek kalacak…
Tarih: 09-06-2019 22:31:00 Güncelleme: 09-06-2019 23:46:00


Taşların hafızası Göbeklitepe

 

Evet İlk ve tek.

 

Benzerleri elbette bulunacak. Hatta Karahantepe bulundu bile. Ancak Göbeklitepe hep ilk olarak kalacak. Daha eski tapınaklar bulunsa bile orası hep ilk olacak. 

 

Çünkü Göbeklitepe hem kendi zamanı, hem de çağımız için bir milattır. İnsanlığın en önemli atlama taşıdır. O kadar ki Batı’ya ithal olan uygarlık çizgisinin de ilk halkasıdır. 

 

Siyasi elit orada ilk defa dini eliti oluşturdu ve oluşturduğu dini elite bir görev verdi. Yönetimin siyasi anlayışı; belirlenen ölçü, anlam, ritüel düzeni ve yine yönetimin belirlediği dini figürler eliyle dış ya da aşağı sınıflara propaganda ve yaptırım manasında ilk burada  aktarıldı.

 

Büyük ihtimal ki kadim dönemlerin tümünde olduğu gibi sıradan halk Göbeklitepe’de de tapınağın içine giremedi. Çünkü içerisi siyasi ve dini elite aitti. Ayrıca o şehrin ya da devletin tüm hazinesi de içeride olduğundan “içerisi” sıradan halka yasaktı. Halk Göbeklitepe’de de Pagan dünyanın tüm tapınaklarında olduğu gibi olanı biteni dışardan izledi. Senenin 1 ya da 2 günü izin verildiği kadarıyla içeriye şöyle bir bakabildi. Çünkü içerisi “Özel”di ve sadece “Özel” olanlar girebilirdi.

 

Bugün Göbeklitepe gezilirken üzeri örtülü bölümdeki 6 tapınakta bu özellik açıkça görülüyor. Ve eminim ki; ileride açılacak olan 25 civarındaki tapınakta da aynı özellikler bire bir görülecektir.

 

1-Tam ortada yükseklikleri 6m.’yi bulabilen, diğerlerinden daha büyük ve yüksek 2 adet T taşı siyasi elitin belirlediği ritüeli yönetmekle görevli 2 dini üst kademe yöneticiyi,

 

2- 2 dini yöneticinin çevresindeki 12 daha küçük T taşı  törene katılan hiyerarşik dini eliti,

 

3- 12 daha küçük T taşının aralarında yer alan yine 12 koltuk ise tabii ki; ritüeli izleyen ve hatta “yön vermiş/veren/verecek olan” siyasi elite ait.

 

     

 

Evet görüldüğü üzere İçeridekiler/Dışarıdakiler ya da   Yukarıdakiler/Aşağıdakiler sınıflandırmasını tanımlayan  özel bir ritüel düzeni ilk kez Göbeklitepe’de uygulandı.

 

Sonraları siyasi erk bilinmeyen bir sebeple buranın üzerini kapatma kararı aldı. Ve bununla da yetinmeyip Göbeklitepe kültürünü batıya ihraç etti.

 

Örneğin bilinen ilk durak Çatalhöyük’tü. Ardından Neolitik Akdeniz, Ege, Marmara ve nihayet Neolitik İstanbul. Bütün bu coğrafyaları geçip kültürünü yaydıktan sonra ise son durak Avrupa’ydı ve öyle de oldu.  

 

Arkeolojik buluntular bu izleri sırasıyla birebir kanıtlamakta.

 

Evet güneş yine Doğu’dan yükselmiş ve tüm Batı’yı  her çağda olduğu gibi Göbeklitepe çağında da ışıl ışıl  aydınlatmıştı.  Sonraları bilindiği üzere bu yayılma çizgisi pek çok kez tekrarlandı. Pek çok kez güneş hep Doğu’dan yükseldi.

 

Çünkü kadim topraklar Ana Tanrıçaydı. Dişildi. Doğurgandı…

 

Göbeklitepe “eril” bir kültürün temsilcisiydi ancak o derece toprakla iç içeydi ki; insanlar tarım yapmaya başladıklarından o eril kültür de doğurganlığa karşı duramadı. Üstelik eril iken kültürü ve tarım dünyasını doğurdu.

 

İşte Göbeklitepe bu yüzden önemlidir. Avrupa bu yüzden kökenini Göbeklitepe’nin ari/eril kültürüne bağlamak ister. Bu yüzden 80’li yıllardan beri bu alana ödenek ayırır, kazar, bu yüzden ille de sahiplenip Anadolu ve Anadolu insanını saf dışı bırakmak ister. Çünkü Urfa aynı zamanda Arz-ı Mevud toprakları içindedir. Bu yüzden Avrupa; Aden Cenneti’ni Urfa’ya taşımak için planlar yapar, mitolojik metinleri tersten okur. Bu yüzden Antik Uzay Teoremcileri Göbeklitepe’ye üşüşmek üzere.

 

Çünkü Göbeklitepe’de artık yadsınamayacak arkeolojik buluntular çok değişik bir çizgide ilerliyor. İlginç bir konu da alandaki Türk Tamgaları. Evet doğru okudunuz MÖ 10.000-8000’lere tarihlendirilen Göbeklitepe’de. Yani Anadolu’daki Türk varlığı da tam burada. Bu tamgalar daha geç zamanlarda yapılmış olsa bile muhakkak ki  1071’den çok daha eski bir zamana ait.

 

Eh daha ne olsun? Bu sıraladığım nedenler yüzünden Göbeklitepe ilktir ve sırf bu nedenler yüzünden de hep ilk kalacak…

 

Yelda Yalaman

Sanat Tarihi Uzmanı

yalamanyelda@hotmail.com

 



Bu yazı 950 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Yukatel Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI