Bugun...


Yelda YALAMAN

facebook-paylas
Göbeklitepe; tıpkı Ayasofya gibi daima ilk ve tek kalacak…
Tarih: 09-06-2019 22:31:00 Güncelleme: 09-06-2019 23:46:00


Taşların hafızası Göbeklitepe

 

Evet İlk ve tek.

 

Benzerleri elbette bulunacak. Hatta Karahantepe bulundu bile. Ancak Göbeklitepe hep ilk olarak kalacak. Daha eski tapınaklar bulunsa bile orası hep ilk olacak. 

 

Çünkü Göbeklitepe hem kendi zamanı, hem de çağımız için bir milattır. İnsanlığın en önemli atlama taşıdır. O kadar ki Batı’ya ithal olan uygarlık çizgisinin de ilk halkasıdır. 

 

Siyasi elit orada ilk defa dini eliti oluşturdu ve oluşturduğu dini elite bir görev verdi. Yönetimin siyasi anlayışı; belirlenen ölçü, anlam, ritüel düzeni ve yine yönetimin belirlediği dini figürler eliyle dış ya da aşağı sınıflara propaganda ve yaptırım manasında ilk burada  aktarıldı.

 

Büyük ihtimal ki kadim dönemlerin tümünde olduğu gibi sıradan halk Göbeklitepe’de de tapınağın içine giremedi. Çünkü içerisi siyasi ve dini elite aitti. Ayrıca o şehrin ya da devletin tüm hazinesi de içeride olduğundan “içerisi” sıradan halka yasaktı. Halk Göbeklitepe’de de Pagan dünyanın tüm tapınaklarında olduğu gibi olanı biteni dışardan izledi. Senenin 1 ya da 2 günü izin verildiği kadarıyla içeriye şöyle bir bakabildi. Çünkü içerisi “Özel”di ve sadece “Özel” olanlar girebilirdi.

 

Bugün Göbeklitepe gezilirken üzeri örtülü bölümdeki 6 tapınakta bu özellik açıkça görülüyor. Ve eminim ki; ileride açılacak olan 25 civarındaki tapınakta da aynı özellikler bire bir görülecektir.

 

1-Tam ortada yükseklikleri 6m.’yi bulabilen, diğerlerinden daha büyük ve yüksek 2 adet T taşı siyasi elitin belirlediği ritüeli yönetmekle görevli 2 dini üst kademe yöneticiyi,

 

2- 2 dini yöneticinin çevresindeki 12 daha küçük T taşı  törene katılan hiyerarşik dini eliti,

 

3- 12 daha küçük T taşının aralarında yer alan yine 12 koltuk ise tabii ki; ritüeli izleyen ve hatta “yön vermiş/veren/verecek olan” siyasi elite ait.

 

     

 

Evet görüldüğü üzere İçeridekiler/Dışarıdakiler ya da   Yukarıdakiler/Aşağıdakiler sınıflandırmasını tanımlayan  özel bir ritüel düzeni ilk kez Göbeklitepe’de uygulandı.

 

Sonraları siyasi erk bilinmeyen bir sebeple buranın üzerini kapatma kararı aldı. Ve bununla da yetinmeyip Göbeklitepe kültürünü batıya ihraç etti.

 

Örneğin bilinen ilk durak Çatalhöyük’tü. Ardından Neolitik Akdeniz, Ege, Marmara ve nihayet Neolitik İstanbul. Bütün bu coğrafyaları geçip kültürünü yaydıktan sonra ise son durak Avrupa’ydı ve öyle de oldu.  

 

Arkeolojik buluntular bu izleri sırasıyla birebir kanıtlamakta.

 

Evet güneş yine Doğu’dan yükselmiş ve tüm Batı’yı  her çağda olduğu gibi Göbeklitepe çağında da ışıl ışıl  aydınlatmıştı.  Sonraları bilindiği üzere bu yayılma çizgisi pek çok kez tekrarlandı. Pek çok kez güneş hep Doğu’dan yükseldi.

 

Çünkü kadim topraklar Ana Tanrıçaydı. Dişildi. Doğurgandı…

 

Göbeklitepe “eril” bir kültürün temsilcisiydi ancak o derece toprakla iç içeydi ki; insanlar tarım yapmaya başladıklarından o eril kültür de doğurganlığa karşı duramadı. Üstelik eril iken kültürü ve tarım dünyasını doğurdu.

 

İşte Göbeklitepe bu yüzden önemlidir. Avrupa bu yüzden kökenini Göbeklitepe’nin ari/eril kültürüne bağlamak ister. Bu yüzden 80’li yıllardan beri bu alana ödenek ayırır, kazar, bu yüzden ille de sahiplenip Anadolu ve Anadolu insanını saf dışı bırakmak ister. Çünkü Urfa aynı zamanda Arz-ı Mevud toprakları içindedir. Bu yüzden Avrupa; Aden Cenneti’ni Urfa’ya taşımak için planlar yapar, mitolojik metinleri tersten okur. Bu yüzden Antik Uzay Teoremcileri Göbeklitepe’ye üşüşmek üzere.

 

Çünkü Göbeklitepe’de artık yadsınamayacak arkeolojik buluntular çok değişik bir çizgide ilerliyor. İlginç bir konu da alandaki Türk Tamgaları. Evet doğru okudunuz MÖ 10.000-8000’lere tarihlendirilen Göbeklitepe’de. Yani Anadolu’daki Türk varlığı da tam burada. Bu tamgalar daha geç zamanlarda yapılmış olsa bile muhakkak ki  1071’den çok daha eski bir zamana ait.

 

Eh daha ne olsun? Bu sıraladığım nedenler yüzünden Göbeklitepe ilktir ve sırf bu nedenler yüzünden de hep ilk kalacak…

 

Yelda Yalaman

Sanat Tarihi Uzmanı

yalamanyelda@hotmail.com

 



Bu yazı 528 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 31 18 4 9 64 29 63 +35
2 Medipol Başakşehir 31 18 4 9 45 18 63 +27
3 Beşiktaş 31 17 6 8 66 41 59 +25
4 Trabzonspor 31 16 7 8 57 41 56 +16
5 Yeni Malatyaspor 31 12 11 8 43 40 44 +3
6 Alanyaspor 31 12 13 6 34 39 42 -5
7 Antalyaspor 31 12 13 6 35 51 42 -16
8 Atiker Konyaspor 31 9 8 14 37 35 41 +2
9 Çaykur Rizespor 31 9 9 13 43 43 40 0
10 Kasımpaşa 31 11 15 5 49 56 38 -7
11 Sivasspor 31 9 12 10 41 45 37 -4
12 Fenerbahçe 31 8 10 13 38 42 37 -4
13 Kayserispor 31 9 12 10 31 45 37 -14
14 MKE Ankaragücü 31 10 14 7 33 48 37 -15
15 Göztepe 31 10 18 3 32 38 33 -6
16 BB Erzurumspor 31 7 13 11 33 39 32 -6
17 Bursaspor 31 5 11 15 25 36 30 -11
18 Akhisarspor 31 6 18 7 30 50 25 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 16 11 3 2 25 11 35
2 Hatayspor 16 9 2 5 29 10 32
3 Denizlispor 16 8 2 6 27 12 30
4 Ümraniyespor 16 9 4 3 24 14 30
5 Adana Demirspor 16 8 3 5 30 15 29
6 Gazişehir Gaziantep FK 16 8 4 4 26 13 28
7 Altınordu 16 8 4 4 27 15 28
8 İstanbulspor 16 8 4 4 25 23 28
9 Balıkesirspor Baltok 16 8 5 3 26 20 27
10 Eskişehirspor 16 7 3 6 23 19 27
11 Boluspor 16 7 5 4 22 16 25
12 Altay 16 6 5 5 20 15 23
13 Osmanlıspor FK 16 7 7 2 19 18 23
14 Giresunspor 16 5 8 3 16 21 18
15 Adanaspor 16 3 7 6 20 21 15
16 Afjet Afyonspor 16 3 8 5 17 28 14
17 Elazığspor 16 3 9 4 19 27 13
18 Kardemir Karabükspor 16 0 13 3 6 37 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/05/2019 Antalyaspor vs Bursaspor
 11/05/2019 Çaykur Rizespor vs Galatasaray
 11/05/2019 Fenerbahçe vs Akhisarspor
 11/05/2019 Göztepe vs Sivasspor
 12/05/2019 Atiker Konyaspor vs Trabzonspor
 12/05/2019 Kayserispor vs Kasımpaşa
 12/05/2019 Medipol Başakşehir vs MKE Ankaragücü
 12/05/2019 Yeni Malatyaspor vs BB Erzurumspor
 13/05/2019 Beşiktaş vs Alanyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 11/05/2019 Elazığspor vs Afjet Afyonspor
 11/05/2019 Eskişehirspor vs Adanaspor
 12/05/2019 Adana Demirspor vs Balıkesirspor Baltok
 12/05/2019 Altınordu vs Boluspor
 12/05/2019 Denizlispor vs Kardemir Karabükspor
 12/05/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Gençlerbirliği
 12/05/2019 Hatayspor vs Giresunspor
 12/05/2019 Osmanlıspor FK vs Altay
 12/05/2019 Ümraniyespor vs İstanbulspor
 12/05/2019 Denizlispor - Kardemir Karabükspor Kardemir Karabükspor ligdeki son 32 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 12/05/2019 Adana Demirspor - Balıkesirspor Baltok Balıkesirspor Baltok ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kazanamadı  Adana Demirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 04/05/2019 Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI