Bugun...


Yelda YALAMAN

facebook-paylas
Bir restorasyon macerasının hüznü; Gülümseyen Meryem (!)
Tarih: 21-08-2019 10:25:00 Güncelleme: 21-08-2019 10:30:00


Niğde Gümüşler Manastırı

 

Niğde’nin Gümüşler Kasabası’nda bir Hristiyan Manastırı var. Bu manastır; yapısı ve freskleri itibariyle günümüze olabildiğince iyi durumda ulaşabilmiş bir yapılar topluluğu. Bölgede ayrıca 2 katlı bir yeraltı şehri de mevcut.

Konumu ve inşa şekli nedeniyle ilk kez MS 4.YY öncesinde konumlandırıldığı çok açık. Çünkü ilk Hristiyanlar; pagan (çok tanrılı inanç sistemi) Roma İmparatorluğu’nun takip ve zulmünden kaçmak için özellikle Kapadokya Bölgesi’nde kayaların da uygun olması nedeniyle oyuklar oluşturup hem yaşam alanları, hem de ibadet alanları inşa etmişlerdi.

 

Konumuzu oluşturan Niğde Gümüşler Manastırı  öncelikle 14*14*14 metrelik küp şeklindeki bölümün ana kayadan oyulması sonucu oluşmuş. Akabinde 14 metre derinlikte manastırın orta avlusunu oluşturan koda inilmiş. Bu avlu tabanının altını da yaklaşık 20 m. kadar oyup yaşam alanları oluşturmuşlar. Avlunun muhtelif yerlerinde hala mezar çukurları görülmekte. Böyle zor bir işçiliğin neden yapıldığı ise aşikar. İnsanoğlunun en kadim korkusu “ölüm”.

 

Pagan Roma’nın Hristiyanlar üzerindeki baskısının ne derece korkunç olduğu  Roma İmparatorluk topraklarının her yeri ile birlikte Kapadokya’da da çokça görülmekte.  Yeraltı şehirleri ve yaşam alanları ilk Hristiyanların ölümden korunma ve ibadet yapabilme alanları olmuş. Yani ölümü bu şekilde yenmeye çalışmışlar. Roma’nın Hristiyanlığı kabulünden sonra da sıfır koduna çıkıp yaşamaya ve ölülerini gömmeye devam etmişler. Zira bugün bu kottaki mezar oyukları ve fırın bacaları açıkça tespit edilebilmekte.

 

 

Niğde Gümüşler Manastırı’nın en önemli yapısı kuzey taraftaki kilise binasıdır. “4 kolu eşit Kapalı Yunan Haçı” planlı olan kilise bu nedenle 8-9.YY’a tarihlendirilmekte. Kilisenin resimleme programı da tüm Doğu Roma toprakları için 11-12. YY’ların karakteristik özelliklerini taşıyor.

 

Kilisede bulunan tüm freskler 1964-65 yıllarında İngiliz arkeolog Michael Gough tarafından restore edildi. Öncesinde ise sanat tarihçi ve arkeologlar durum tespiti için fresklerin fotoğraflarını çekip, raporlarını yazdılar. Restorasyon ise bu raporlamanın sonrasında yapıldı. Restorasyon öncesi yapılan bu tespit dosyası büyük ihtimal İngiltere arşivlerinde olmalıdır.

 

Konumuz açısından bu fasıl çok önemli. Çünkü kilisede apsisin (kiliselerin en önemli yeri, camilerin mihrabına denk olan bölüm) kuzey bölümünde yer alan bir fresk var ki ülkemizde pek tanınmasa da dünyada oldukça fazla tanınmakta. Evet “Gülümseyen Meryem” freskinden den bahsediyorum.

 

 

Bütün Hristiyan büyükleri gibi Meryem Ana tasvirleri için de tüm dünyada uyulan bir takım kurallar vardır. Örneğin Meryem Ana tüm tasvirlerinde asla gülmez, gülümsemez. Çünkü acılı bir annedir. Oğlu İsa; tüm insanlığın günahlarının affı için çarmıhta kurban olmuştur. Oğlunu bu şekilde kaybetmiş bir anne elbette gülümsemeyecektir. Ancak Niğde Gümüşler Manastırı Kilisesi’ndeki bu Meryem Ana gülümsemekte. Ve ne yazık ki; tur rehberlerinin çoğu tarafından da misafirlere “tüm dünyadaki tek gülümseyen Meryem Ana” olarak tanıtılmaktadır. Halbuki bu gülümseme hatalı bir restorasyon hamlesi olarak İngiliz Michael Gough’un eseri olabilir. Sanat Tarihi ikonografisinde gülen Meryem figürü yoktur. Çünkü yasaktır. İngiltere’deki 1963-64 restorasyonu öncesi kayıtları, fotoğraf ve raporları bu yüzden önemlidir.

 

Gülümseyen Meryem freski bu hali ile zaten sıra dışı iken bir de “dünyada tek” diye tanıtılması kültür ve turizmimiz açısından çok sakıncalı. Çünkü işin içinde inanç gibi hassas bir konu var. Hatta bu fresk o kadar ünlü olmuştu ki 2012 yılında Ertuğrul Günay’ın Kültür Bakanlığı döneminde Türkiye’nin tanıtım videosunda kullanılacağı belirtilmiş, neyse ki uzmanların görüşleri ile bu hatalı sunum önlenmişti.

 

 

Yelda YALAMAN

Sanat Tarihi Uzmanı

yalamanyelda@hotmail.com

 



Bu yazı 488 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Yukatel Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI