Bugun...


Seltem İYİGÜN

facebook-paylas
Toparlanma sinyalleri ve dış borç riski
Tarih: 20-10-2019 20:33:00 Güncelleme: 20-10-2019 20:33:00


Ekonomiden toparlanma sinyalleri gelirken dış borçlar risk oluşturmaya devam ediyor.

 

Önceki yazıda değindiğimiz üzere, büyüme verisi ekonomide toparlanmanın başladığına işaret etmesi açısından olumlu karşılandı ancak bazı kırılganlıklar devam ediyor. Bu kırılganlıklar başlıca; zayıf talep, düşük yatırım iştahı, Avrupa’daki yavaşlamanın ihracatımıza olası etkileri olarak sıralanabilir. Ancak tüm bunların da ötesinde dış borçlar da çözülmesi gereken bir sorun olarak duruyor.

 

Türkiye büyümesini, yurt içi tasarrufların yetersizliği nedeniyle yurt dışından çektiği fonlar ile finanse etti. Son rakamlara göre 2019 yılının ikinci çeyreğinde dış borç stokunun milli gelire oranı yüzde 62’ye yaklaşmış durumda. Toplam dış borç stoku olan 447 milyar doların yüzde 17’si kısa vadeli borçlardan oluşuyor. Bu rakam içinde kamunun dış borcunun payı %19 iken, özel sektörün payı yüzde 75,6 seviyesinde bulunuyor (milli gelirin yüzde 12,8’i). Bunda da aslan payı finansal olmayan kuruluşlara ait. Bankacılık dışı özel sektör olarak nitelendirebileceğimiz kesimin kısa vadeli dış borç stoku içindeki payı yüzde 47 seviyesinde bulunuyor (milli gelirin yüzde 8’i). Ekonomideki temel kırılganlığı ve kura hassasiyeti yaratan kısmın burası olduğunu söyleyebiliriz.

 

Merkez Bankası tarafından açıklanan ve Türkiye’nin yurt dışından alacakları ve yurt dışına borçlarının net farkını gösteren Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu’na göre ise Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu 2017’de -463,9 milyar dolar iken 2018’de -373,6 milyar dolar oldu. 2019 yılının Temmuz ayında ise -351,5 milyar dolara geriledi. Bu rakam, milli gelirin neredeyse yarısına denk geliyor. Doğrudan yatırımların coğrafi kırılımlarına bakıldığında ise Avrupa’nın sürekli olarak en temel yatırımcı olduğunu görüyoruz. 2010 yılında doğrudan yatırımların yüzde 78’i Avrupa’dan gelirken 2018’de bu oran yüzde 77 oldu. ABD’nin payı aynı dönemde yüzde 9’dan yüzde 3,3’e gerilerken Asya’nın payı yüzde 11’den yüzde 18,5’e çıktı. Bu eğilim, Türkiye’ye gelen yatırımların artık daha çeşitli ülkelerden geldiğini göstermesi açısından önem taşıyor.  

 

Ancak dış ticaret açısından bakıldığında, her ne kadar Türk ihracatçıları kriz dönemlerinde hem üretim hem pazar çeşitliliğini sağlama kabiliyetine sahip olsalar da, başlıca ihracat pazarımız Avrupa Birliği olmaya devam ediyor. 2010 yılında ihracatımızın yüzde 46’sı AB-28 bölgesine yapılırken, 2018 yılında bu oran yüzde 50’ye yükseldi. 2019 yılının ilk sekiz ayında ise toplam ihracatımızın yüzde 49’unu AB-28 bölgesine yaptık. Bu dönemde Yakın ve Orta Doğu’ya olan ihracatımız toplam ihracatımızın  yüzde 17-18’si civarında, diğer Asya bölgesine yaptığımız ihracatımız da yaklaşık yüzde 7-8’si kalmaya devam etti.

 

Bu açıdan değerlendirildiğinde AB piyasasına ihracat bağımlılığından söz edilebilir. AB ülkelerine ihracat yapmanın, coğrafi yakınlık, ödemelerin daha güvenilir olması, tahsilat kolaylığı, ticaret teamüllerinin bilinmesi gibi açılardan faydası olsa da, herhangi bir dalgalanma döneminde, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmiş olması, risklerin üstesinden daha rahat gelinebilmesini sağlıyor.

 

Türkiye’nin dış ticaret pazarlarındaki çeşitlendirmenin yanı sıra bir diğer sorunu da ihracatın ülkenin refah seviyesinin artmasına verdiği desteğin sınırlı kalması olarak ifade edilebilir. 2019 yılının ilk sekiz ayında toplam ihracatımız yıllık yüzde 2,6 artarken ithalatımız yüzde 16,4 geriledi. Ancak aynı dönemde, ihracat birim değer endeksimiz ihracat için yıllık yüzde 5,3, ithalat için de yüzde 3,2 geriledi.

 

Yani ithalatımız düşerken ithal ettiğimiz ürünlerin de fiyatlarında gerileme görüldü ancak ihracatımızın artmasına karşı ihracatımızın birim değer endeksi geriledi. İhraç ürünlerimizin katma değerinin ve teknolojik içeriğinin artması, en stratejik sektörler arasında yer alan gıda ve tarım sektörlerimizin öne çıktığı politikalar izlenmesi, ihracattan elde ettiğimiz kazancın artmasına ve refah seviyemizin yükselmesine yardımcı olacaktır. Bu sayede kilogram başına elde ettiğimiz ihracat kazancımız olan 1,14 doların da yükseldiğini görebiliriz.

 

seltem.iyigun@coface.com

 

 



Bu yazı 607 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 9 5 1 3 19 11 18 +8
2 Fenerbahçe 9 5 2 2 18 9 17 +9
3 Yeni Malatyaspor 9 5 3 1 22 10 16 +12
4 Trabzonspor 9 4 1 4 19 12 16 +7
5 Galatasaray 10 4 2 4 11 9 16 +2
6 Sivasspor 9 4 2 3 16 11 15 +5
7 İstanbul Başakşehir 9 4 2 3 16 12 15 +4
8 Beşiktaş 9 3 3 3 11 12 12 -1
9 Konyaspor 9 3 3 3 11 13 12 -2
10 Gaziantep FK 9 3 3 3 14 18 12 -4
11 Kasımpaşa 9 3 4 2 12 13 11 -1
12 Denizlispor 9 3 4 2 9 10 11 -1
13 Antalyaspor 9 3 4 2 10 17 11 -7
14 Çaykur Rizespor 10 3 5 2 10 18 11 -8
15 Göztepe 9 2 4 3 8 11 9 -3
16 MKE Ankaragücü 9 2 4 3 6 13 9 -7
17 Gençlerbirliği 9 1 5 3 12 14 6 -2
18 Kayserispor 9 0 5 4 8 19 4 -11
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 9 5 2 2 18 10 17 +8
2 Hatayspor 9 5 2 2 13 9 17 +4
3 Akhisarspor 9 5 3 1 12 9 16 +3
4 Balıkesirspor 9 5 3 1 14 9 16 +5
5 Fatih Karagümrük 9 4 1 4 15 9 16 +6
6 Altay 9 4 2 3 14 11 15 +3
7 Bursaspor 9 6 3 0 15 13 15 +2
8 Keçiörengücü 9 3 1 5 7 6 14 +1
9 BB Erzurumspor 9 4 3 2 10 8 14 +2
10 Menemenspor 9 3 4 2 7 11 11 -4
11 İstanbulspor 9 2 2 5 15 15 11 0
12 Adana Demirspor 9 2 2 5 10 7 11 +3
13 Osmanlıspor FK 9 4 4 1 11 13 10 -2
14 Boluspor 9 2 5 2 10 12 8 -2
15 Giresunspor 9 2 5 2 9 16 8 -7
16 Adanaspor 9 1 4 4 12 17 7 -5
17 Altınordu 9 1 6 2 8 16 5 -8
18 Eskişehirspor 9 1 7 1 10 19 5 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa FK 10 9 0 1 32 10 28 +22
2 Samsunspor 10 6 0 4 19 4 22 +15
3 Afjet Afyonspor 10 6 2 2 18 7 20 +11
4 Yeni Çorumspor 10 6 3 1 13 10 19 +3
5 Zonguldak Kömürspor 10 5 2 3 14 7 18 +7
6 Sancaktepe Bld 10 5 4 1 17 8 16 +9
7 Tarsus İdman Yurdu 10 5 4 1 9 12 16 -3
8 Pendikspor 10 4 4 2 13 12 14 +1
9 Hekimoğlu Trabzon 10 4 4 2 17 20 14 -3
10 İnegölspor 10 4 5 1 14 10 13 +4
11 Sarıyer 10 3 3 4 8 10 13 -2
12 Gümüşhanespor 10 3 5 2 12 15 11 -3
13 Hacettepe Spor 10 3 5 2 8 18 11 -10
14 Kırklarelispor 10 2 4 4 7 17 10 -10
15 1922 Konyaspor 10 3 7 0 11 17 9 -6
16 Başkent Akademi FK 10 2 6 2 11 15 8 -4
17 Amed Sportif 10 1 4 5 5 11 8 -6
18 Şanlıurfaspor 10 0 9 1 1 26 14 -25
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 10 7 1 2 21 11 23 +10
2 Artvin Hopaspor 10 6 0 4 22 7 22 +15
3 Karaköprü Belediyespor 10 5 0 5 11 3 20 +8
4 24 Erzincanspor 10 5 1 4 12 5 19 +7
5 Çatalcaspor 10 4 1 5 12 8 17 +4
6 Buca FK 10 5 4 1 12 15 16 -3
7 68 Aksaray Belediyespor 10 4 3 3 9 5 15 +4
8 Şile Yıldızspor 10 3 3 4 9 8 13 +1
9 Çankaya FK 10 3 3 4 10 11 13 -1
10 Silivrispor 10 3 4 3 12 12 12 0
11 Düzcespor 10 3 4 3 5 8 12 -3
12 Erzin Spor Kulübü 10 2 3 5 8 9 11 -1
13 Yeni Orduspor 10 1 2 7 3 6 10 -3
14 Kızılcabölükspor 10 2 4 4 10 15 10 -5
15 Sultanbeyli Bld. 10 1 4 5 6 10 8 -4
16 Yomraspor 10 1 4 5 6 11 8 -5
17 Tokatspor 10 0 7 3 6 16 3 -10
18 Manisaspor 10 0 7 3 6 20 3 -14
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/11/2019 Konyaspor vs Gençlerbirliği
 02/11/2019 Alanyaspor vs İstanbul Başakşehir
 02/11/2019 Trabzonspor vs Göztepe
 02/11/2019 Antalyaspor vs Beşiktaş
 03/11/2019 Denizlispor vs Sivasspor
 03/11/2019 Kasımpaşa vs Yeni Malatyaspor
 03/11/2019 Kayserispor vs Fenerbahçe
 04/11/2019 MKE Ankaragücü vs Gaziantep FK
 08/11/2019 Fenerbahçe vs Kasımpaşa
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/11/2019 Hatayspor vs Altay
 02/11/2019 Adanaspor vs Boluspor
 02/11/2019 Menemenspor vs Ümraniyespor
 02/11/2019 Akhisarspor vs Adana Demirspor
 03/11/2019 Keçiörengücü vs Giresunspor
 03/11/2019 Eskişehirspor vs Osmanlıspor FK
 03/11/2019 Fatih Karagümrük vs BB Erzurumspor
 03/11/2019 Altınordu vs İstanbulspor
 04/11/2019 Bursaspor vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/11/2019 Elazığspor vs Uşak Spor
 03/11/2019 Bayburt Özel İdare Spor vs Ankara Demirspor
 03/11/2019 Bandırmaspor vs Bodrumspor
 03/11/2019 Eyüpspor vs Etimesgut Belediyespor
 03/11/2019 Kastamonuspor vs Sivas Belediyespor
 03/11/2019 Kırşehir Belediyespor vs Kahramanmaraşspor
 03/11/2019 Niğde Anadolu FK vs Kardemir Karabükspor
 03/11/2019 Sakaryaspor vs Van Spor
 03/11/2019 Tuzlaspor vs Ergene Velimeşe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/11/2019 Karaköprü Belediyespor vs Yeni Orduspor
 03/11/2019 24 Erzincanspor vs Çatalcaspor
 03/11/2019 Buca FK vs Tokatspor
 03/11/2019 Çankaya FK vs Artvin Hopaspor
 03/11/2019 Düzcespor vs Serik Belediyespor
 03/11/2019 Erzin Spor vs Kızılcabölükspor
 03/11/2019 Silivrispor vs Sultanbeyli Bld.
 03/11/2019 Şile Yıldızspor vs Yomraspor
 03/11/2019 68 Aksaray Belediyespor vs Manisaspor
 03/11/2019 68 Aksaray Belediyespor - Manisaspor Manisaspor ligdeki son 10 maçında hiç kazanamadı  68 Aksaray Belediyespor yenilmez
 03/11/2019 Şile Yıldızspor - Yomraspor Yomraspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Şile Yıldızspor yenilmez
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI