Bugun...


Seltem İYİGÜN

facebook-paylas
Toparlanma sinyalleri ve dış borç riski
Tarih: 20-10-2019 20:33:00 Güncelleme: 20-10-2019 20:33:00


Ekonomiden toparlanma sinyalleri gelirken dış borçlar risk oluşturmaya devam ediyor.

 

Önceki yazıda değindiğimiz üzere, büyüme verisi ekonomide toparlanmanın başladığına işaret etmesi açısından olumlu karşılandı ancak bazı kırılganlıklar devam ediyor. Bu kırılganlıklar başlıca; zayıf talep, düşük yatırım iştahı, Avrupa’daki yavaşlamanın ihracatımıza olası etkileri olarak sıralanabilir. Ancak tüm bunların da ötesinde dış borçlar da çözülmesi gereken bir sorun olarak duruyor.

 

Türkiye büyümesini, yurt içi tasarrufların yetersizliği nedeniyle yurt dışından çektiği fonlar ile finanse etti. Son rakamlara göre 2019 yılının ikinci çeyreğinde dış borç stokunun milli gelire oranı yüzde 62’ye yaklaşmış durumda. Toplam dış borç stoku olan 447 milyar doların yüzde 17’si kısa vadeli borçlardan oluşuyor. Bu rakam içinde kamunun dış borcunun payı %19 iken, özel sektörün payı yüzde 75,6 seviyesinde bulunuyor (milli gelirin yüzde 12,8’i). Bunda da aslan payı finansal olmayan kuruluşlara ait. Bankacılık dışı özel sektör olarak nitelendirebileceğimiz kesimin kısa vadeli dış borç stoku içindeki payı yüzde 47 seviyesinde bulunuyor (milli gelirin yüzde 8’i). Ekonomideki temel kırılganlığı ve kura hassasiyeti yaratan kısmın burası olduğunu söyleyebiliriz.

 

Merkez Bankası tarafından açıklanan ve Türkiye’nin yurt dışından alacakları ve yurt dışına borçlarının net farkını gösteren Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu’na göre ise Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu 2017’de -463,9 milyar dolar iken 2018’de -373,6 milyar dolar oldu. 2019 yılının Temmuz ayında ise -351,5 milyar dolara geriledi. Bu rakam, milli gelirin neredeyse yarısına denk geliyor. Doğrudan yatırımların coğrafi kırılımlarına bakıldığında ise Avrupa’nın sürekli olarak en temel yatırımcı olduğunu görüyoruz. 2010 yılında doğrudan yatırımların yüzde 78’i Avrupa’dan gelirken 2018’de bu oran yüzde 77 oldu. ABD’nin payı aynı dönemde yüzde 9’dan yüzde 3,3’e gerilerken Asya’nın payı yüzde 11’den yüzde 18,5’e çıktı. Bu eğilim, Türkiye’ye gelen yatırımların artık daha çeşitli ülkelerden geldiğini göstermesi açısından önem taşıyor.  

 

Ancak dış ticaret açısından bakıldığında, her ne kadar Türk ihracatçıları kriz dönemlerinde hem üretim hem pazar çeşitliliğini sağlama kabiliyetine sahip olsalar da, başlıca ihracat pazarımız Avrupa Birliği olmaya devam ediyor. 2010 yılında ihracatımızın yüzde 46’sı AB-28 bölgesine yapılırken, 2018 yılında bu oran yüzde 50’ye yükseldi. 2019 yılının ilk sekiz ayında ise toplam ihracatımızın yüzde 49’unu AB-28 bölgesine yaptık. Bu dönemde Yakın ve Orta Doğu’ya olan ihracatımız toplam ihracatımızın  yüzde 17-18’si civarında, diğer Asya bölgesine yaptığımız ihracatımız da yaklaşık yüzde 7-8’si kalmaya devam etti.

 

Bu açıdan değerlendirildiğinde AB piyasasına ihracat bağımlılığından söz edilebilir. AB ülkelerine ihracat yapmanın, coğrafi yakınlık, ödemelerin daha güvenilir olması, tahsilat kolaylığı, ticaret teamüllerinin bilinmesi gibi açılardan faydası olsa da, herhangi bir dalgalanma döneminde, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmiş olması, risklerin üstesinden daha rahat gelinebilmesini sağlıyor.

 

Türkiye’nin dış ticaret pazarlarındaki çeşitlendirmenin yanı sıra bir diğer sorunu da ihracatın ülkenin refah seviyesinin artmasına verdiği desteğin sınırlı kalması olarak ifade edilebilir. 2019 yılının ilk sekiz ayında toplam ihracatımız yıllık yüzde 2,6 artarken ithalatımız yüzde 16,4 geriledi. Ancak aynı dönemde, ihracat birim değer endeksimiz ihracat için yıllık yüzde 5,3, ithalat için de yüzde 3,2 geriledi.

 

Yani ithalatımız düşerken ithal ettiğimiz ürünlerin de fiyatlarında gerileme görüldü ancak ihracatımızın artmasına karşı ihracatımızın birim değer endeksi geriledi. İhraç ürünlerimizin katma değerinin ve teknolojik içeriğinin artması, en stratejik sektörler arasında yer alan gıda ve tarım sektörlerimizin öne çıktığı politikalar izlenmesi, ihracattan elde ettiğimiz kazancın artmasına ve refah seviyemizin yükselmesine yardımcı olacaktır. Bu sayede kilogram başına elde ettiğimiz ihracat kazancımız olan 1,14 doların da yükseldiğini görebiliriz.

 

seltem.iyigun@coface.com

 

 



Bu yazı 1527 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Sivasspor 16 10 2 4 34 16 34 +18
2 İstanbul Başakşehir 16 8 2 6 27 16 30 +11
3 Trabzonspor 16 8 3 5 29 17 29 +12
4 Fenerbahçe 16 8 4 4 32 20 28 +12
5 Beşiktaş 16 8 5 3 23 21 27 +2
6 Alanyaspor 16 7 4 5 29 15 26 +14
7 Galatasaray 16 6 4 6 18 15 24 +3
8 Yeni Malatyaspor 16 6 5 5 31 21 23 +10
9 Göztepe 16 6 5 5 19 19 23 0
10 Gaziantep FK 16 6 5 5 25 27 23 -2
11 Denizlispor 16 6 7 3 17 21 21 -4
12 Çaykur Rizespor 16 6 8 2 16 25 20 -9
13 Gençlerbirliği 16 4 6 6 27 28 18 -1
14 Kasımpaşa 16 4 9 3 25 29 15 -4
15 Konyaspor 16 3 7 6 14 22 15 -8
16 Antalyaspor 16 3 8 5 15 28 14 -13
17 MKE Ankaragücü 16 2 9 5 13 32 11 -19
18 Kayserispor 16 2 10 4 14 36 10 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 16 11 2 3 23 11 36 +12
2 Menemenspor 16 8 4 4 21 17 28 +4
3 Akhisarspor 16 7 3 6 21 16 27 +5
4 BB Erzurumspor 16 8 5 3 18 13 27 +5
5 Keçiörengücü 16 6 3 7 14 10 25 +4
6 Ümraniyespor 16 7 5 4 27 24 25 +3
7 Bursaspor 16 8 5 3 23 21 24 +2
8 Fatih Karagümrük 16 6 5 5 20 19 23 +1
9 Altay 16 6 5 5 22 19 23 +3
10 Balıkesirspor 16 6 5 5 16 12 23 +4
11 Adana Demirspor 16 5 5 6 21 17 21 +4
12 Giresunspor 16 5 6 5 17 23 20 -6
13 İstanbulspor 16 4 5 7 26 24 19 +2
14 Altınordu 16 3 7 6 14 20 15 -6
15 Osmanlıspor FK 16 4 9 3 17 25 12 -8
16 Boluspor 16 2 8 6 13 22 12 -9
17 Adanaspor 16 1 9 6 16 28 9 -12
18 Eskişehirspor 16 4 10 2 22 30 5 -8
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa FK 17 13 1 3 47 16 42 +31
2 Samsunspor 17 12 1 4 39 7 40 +32
3 Hekimoğlu Trabzon 17 10 5 2 31 27 32 +4
4 Çorum FK 17 10 6 1 25 20 31 +5
5 Sancaktepe Bld 17 9 5 3 29 15 30 +14
6 İnegölspor 17 8 6 3 26 16 27 +10
7 Pendikspor 17 7 6 4 23 20 25 +3
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 8 1 23 24 25 -1
9 Zonguldak Kömürspor 17 6 6 5 22 22 23 0
10 Hacettepe Spor 17 7 8 2 22 29 23 -7
11 Afjet Afyonspor 17 6 7 4 25 22 22 +3
12 Sarıyer 17 5 6 6 18 19 21 -1
13 Kırklarelispor 17 5 6 6 13 21 21 -8
14 Amed Sportif 17 5 7 5 13 26 20 -13
15 Gümüşhanespor 17 5 9 3 20 24 18 -4
16 Başkent Akademi FK 17 4 10 3 18 24 15 -6
17 1922 Konyaspor 17 4 11 2 19 30 14 -11
18 Şanlıurfaspor 17 0 16 1 4 55 14 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 24Erzincanspor 17 10 1 6 25 10 36 +15
2 Serik Belediyespor 17 10 2 5 32 18 35 +14
3 68 Aksaray Belediyespor 17 9 3 5 28 13 32 +15
4 Artvin Hopaspor 17 8 2 7 27 12 31 +15
5 Çatalcaspor 17 6 2 9 26 16 27 +10
6 Karaköprü Belediyespor 17 6 3 8 15 11 26 +4
7 Silivrispor 17 6 5 6 23 19 24 +4
8 Çankaya FK 17 6 6 5 19 20 23 -1
9 Düzcespor 17 6 6 5 11 13 23 -2
10 Buca FK 17 6 6 5 20 24 23 -4
11 Sultanbeyli Bld. 17 5 6 6 17 17 21 0
12 Erzin Spor Kulübü 17 4 5 8 17 16 20 +1
13 Kızılcabölükspor 17 4 6 7 23 24 19 -1
14 Şile Yıldızspor 17 4 7 6 12 14 18 -2
15 Yeni Orduspor 17 2 3 12 6 9 18 -3
16 Yomraspor 17 3 6 8 17 20 17 -3
17 Tokatspor 17 1 13 3 11 34 6 -23
18 Manisaspor 17 0 14 3 11 50 3 -39
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/12/2019 Beşiktaş vs Gençlerbirliği
 28/12/2019 MKE Ankaragücü vs Denizlispor
 28/12/2019 İstanbul Başakşehir vs Kasımpaşa
 28/12/2019 Trabzonspor vs Kayserispor
 28/12/2019 Galatasaray vs Antalyaspor
 29/12/2019 Sivasspor vs Göztepe
 29/12/2019 Alanyaspor vs Konyaspor
 29/12/2019 Gaziantep FK vs Yeni Malatyaspor
 29/12/2019 Çaykur Rizespor vs Fenerbahçe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/12/2019 Adanaspor vs Fatih Karagümrük
 28/12/2019 Ümraniyespor vs BB Erzurumspor
 28/12/2019 Balıkesirspor vs Osmanlıspor FK
 28/12/2019 Bursaspor vs Hatayspor
 28/12/2019 Altınordu vs Menemenspor
 29/12/2019 Boluspor vs Eskişehirspor
 29/12/2019 Keçiörengücü vs Akhisarspor
 29/12/2019 İstanbulspor vs Adana Demirspor
 29/12/2019 Altay vs Giresunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 11/01/2020 Bandırmaspor vs Van Spor
 11/01/2020 Kırşehir Belediyespor vs Eyüpspor
 11/01/2020 Tuzlaspor vs Kastamonuspor
 12/01/2020 Elazığspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 12/01/2020 Kahramanmaraşspor vs Uşak Spor
 12/01/2020 Bodrumspor vs Ankara Demirspor
 12/01/2020 Ergene Velimeşe vs Sakaryaspor
 12/01/2020 Kardemir Karabükspor vs Sivas Belediyespor
 12/01/2020 Niğde Anadolu FK vs Etimesgut Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 11/01/2020 24Erzincanspor vs Serik Belediyespor
 11/01/2020 Çankaya FK vs Buca FK
 11/01/2020 Çatalcaspor vs Tokatspor
 11/01/2020 Şile Yıldızspor vs Karaköprü Belediyespor
 12/01/2020 Yomraspor vs Artvin Hopaspor
 12/01/2020 Erzin Spor vs Silivrispor
 12/01/2020 Kızılcabölükspor vs Düzcespor
 12/01/2020 Manisaspor vs Sultanbeyli Bld.
 12/01/2020 68 Aksaray Belediyespor vs Yeni Orduspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI