Batman mutlu son Kaş mutlu son Acıpayam mutlu son Adalar mutlu son Adapazarı mutlu son Alanya mutlu son Aliağa mutlu son Alsancak mutlu son Adıyaman mutlu son Afşin mutlu son Akçaabat mutlu son Akçakale mutlu son Akdeniz mutlu son Akhisar mutlu son Akşehir mutlu son Aksu mutlu son Akyazı mutlu son Alaşehir mutlu son Altıeylül mutlu son Altındağ mutlu son Anamur mutlu son Antakya mutlu son Araklı mutlu son Arnavutköy mutlu son Arsuz mutlu son Atakum mutlu son Ataşehir mutlu son Avcılar mutlu son Avsallar mutlu son Bafra mutlu son
escort bayan İstanbul escort İzmir escort Kahramanmaraş escort Kastamonu escort Kayseri escort Kıbrıs escort Kırklareli escort Kocaeli escort Konya escort Kütahya escort Erbaa escort Erdemli escort Ereğli escort Erenler escort Ergene escort Esenler escort Esenyurt escort Eskil escort Espiye escort Eyüpsultan escort Eyyübiye escort Fatih escort Fatsa escort Fethiye escort Finike escort Gaziemir escort Gaziosmanpaşa escort Gazipaşa escort Gebze escort Gediz escort Gelibolu escort Gemerek escort Gemlik escort Geyve escort Gölcük escort Gönen escort Görükle escort Güllük escort Gümbet escort Gümüşlük escort Güngören escort Gürsu escort Haliliye escort Hendek escort Horasan escort Ilgın escort İlkadım escort İncirliova escort İnegöl escort İskenderun escort İzmit escort İznik escort Kadirli escort Kadıköy escort Kadınhanı escort Kağıthane escort Kahramankazan escort Kangal escort Kapaklı escort Karabağlar escort
Bugun...


Cengiz HERGÜNLÜ

facebook-paylas
Kuru fasulyede sebep-sonuç ilişkisi
Tarih: 07-01-2022 01:15:00 Güncelleme: 09-01-2022 07:01:00


Son zamanlarda ekonomik anlamda,

‘’faiz sebep enflasyon sonuçtur’’ tartışmaları üzerine;
aklımda basit düşünceler gelişmeye başladı.

 

Basit diyorum çünkü; ben ekonomist değilim.

Fakat birçok yurttaş gibi, bu görüşün doğruluğunu veya

ortaya atılan iktisadi veya ekonomik teorilerin gerçekliği ile ilgili

görsel basındaki açıklamalar beni de tatmin etmedi.

 

Yine eminim, birçok vatandaş gibi,

ortaya atılan bu teoremler nasıl ispatlanıyor, doğru mudur?

merakıyla kendi çapımda araştırmaya başlama ihtiyacı duydum.

 

İlk olarak, acaba üniversitelerde iktisada giriş derslerinde

bu ve benzeri konular günümüzde nasıl irdeleniyor diyerek, araştırmaya başladım.

 

Belki bizim de okuduğumuz iktisat ders kitaplarındaki ekonomik kuramlara ilaveten,

bu ve benzeri yeni iddialarla ilgili,

bende yeni bir şeyler öğrenebilirim umuduyla bakmaya başladım.

 

İktisat kuramında,

ilk öğretilenlerin başında ‘’iktisat biliminde teorilerin oluşturulması’ ’gibi konuların

kavratılmasıyla ilgili bilgilerin verilmesine devam edildiğini gördüm.

Konuyla bağlantılı iktisat teorilerinin oluşturulması konusunda verilen bir teori örneğini

olduğu gibi aşağıda aktarıyorum.

 

Örneğimizde;

'kuru fasulye fiyatının düşmesi sebep, satın alınmak istenen miktarın artması sonuçtur'

denmektedir. (Prof.Dr. Zeynel Dinler. İst.Ünv. okutulan iktisada giriş kitabı S.26)

Bunun değişmez bir sebep sonuç ilişkisine bağlı olduğu,

fakat öncesinde iktisadi olayların sosyal yönlü olduğu ve

çok sayıda tüketici ile üreticinin aynı olay karşısındaki davranışları incelendiğinde,

bir takım farklar olmasına karşın, büyük ölçüde benzer davranışlar olduğu görülür denmektedir.

 

Çok fazla teknik konulara girmeden, iktisat kuram ve teorilerin kuruluşu

gözlem, hipotez ve hipotez testi gibi aşamalardan geçmekte ve

yüksek oranda doğruya yakın genel kabul görmüş teorilere bu şekilde ulaşılmaktadır.

 

Demek ki; ortaya atılan finansal veya ekonomik teorilerin kabul görebilmesi için,

halâ kesin sonuçların, bilimsel araştırmalar neticesinde ortaya çıkması gerekiyor.

Umarım, faiz ve enflasyona ait neden-sonuç ilişkisi de böyle araştırmalar sonucu çıkmıştır.

 

Bu bağlamda; malların fiyatları düştükçe talep artar teorisinin,

tüm Dünyada kabul edilen bir teori haline gelmesi,

ancak bilimsel araştırmalar sonucu olmuştur diyebiliriz.

 

Sistem, basit olarak şöyle işliyor;

önce gözlemler sonucu saptanan değişmez ilişkiler hipotez olarak belirlenir.

Gözlemlerden hipoteze ulaşmada tümevarım yöntemi kullanılır.

 

Hipotezin test edilerek doğruluğunun araştırılmasına ise;

tümdengelim yöntemine başvurularak teori geliştirilir.

Tümevarım ve tümden gelim ispat yöntemlerinin neler olduğu,

daha liselerde, matematik derslerinde okutulmaktadır.

En azından bizim nesilde öyleydi.

 

Ayrıca bu araştırmalar;

toplumun belli sosyal kesimleri üzerinde yapılmakta,

test edilmekte, hüküm ifade etmekte ve

genel kabul gören teoriler haline geldikten sonra ülke uygulamalarına alınmaktadır.

 

İlk öncesinde, ilgili ülkenin tümünde test edilip, ülke riski oluşturulmamaktadır.

En azından ben öyle anladım.

Benim kullandığım akıl, ancak bu sonuca varabildi.

 

Çok basit anlamda,

yine iktisada giriş kitaplarında, diğer sosyal bilimlerde olduğu gibi,

iktisat bilimi de pozitif ve normatif iktisat olarak ikiye ayrılmaktadır.

 

Pozitif iktisat; yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi ekonomik olaylar gözlemlenerek,

olaylar arasındaki sebep sonuç ilişkileri ortaya konulduktan sonra,

birtakım hipotezler geliştirilmesine neden olan,

sonrasında bu hipotezlerin doğrulukları test edilip ispatlandıktan sonra

uygulamaya konulan iktisat türüdür.

 

Pozitif iktisat, değer yargılarına yer vermez,

kural ve teoriler doğal bilimlerde olduğu gibi sürekli test edilerek, doğrulukları sınanır.

 

Normatif iktisatta ise, değer yargılarına yer verilir.

Pozitif iktisatta olduğu gibi sebep-sonuç ilişkilerini gözlemleyerek,

’neden’’ ve ‘’ niçin’’ sorularının cevabını aramaz.

Toplum tercihlerini göz önüne alarak araştıran pozitif iktisada karşılık

normatif iktisat, iktisadi görüş sahiplerinin ahlaki, dini ve siyasi yaklaşımları

ekonomik kuralların çerçevesini belirler.

 

Kısacası, pozitif iktisat, ekonominin işleyiş mekanizması ile ilgili konuları,

normatif iktisat ise ekonomiyi yönlendirme, düzenleme ve hatta sebep-sonuç ilişkisi konulmadan

kural koyma ile ilgili konuları kapsamaktadır.

 

Sherlock Holmes diyor ki:

’Bir kişinin verilere dayanmadan teori oluşturması en büyük hatadır.

Böyle bir hata, teoriyi gerçeklere uydurmaya çalışmak yerine,

teoriye uyması için gerçekleri eğip bükmeye iter kişiyi.’’

 

En bilinen yaklaşımla, İnsan her şeyi bilemez.

Ama bilgisini artırıp çeşitlendirdikçe,

bilinenden hareketle akıl yürütme ve sonuca ulaşma imkânı artar.

 

Bir kez olanaksız olanları elediğinizde,

geriye kalan gerçeğin ta kendisi değil midir?

 

Örneğin; bir ülkede açıklanan enflasyon ile

gerçekleşen enflasyon arasında düşük farklar varsa,

enflasyonun önceden tahmin edildiği ve

söz konusu ülkede enflasyonun sakıncalarını ortadan kaldırabilecek tedbirlerin

önceden alınabilmesinin kolay olacağı açıktır.

 

Ama tahmin edilen enflasyon ile gerçekleşen enflasyon arasında büyük farklar çıkıyor ve

bu devamlılık oluşturuyorsa, akıl yürüterek,

olanaksız ve gerçeklerle uyuşmadığı görünen oranları ilk etapta elediğimizde,

gelecekle ilgili planlarımız arasına, daha gerçekçi oranları en baştan alabilme imkânına yaklaşmış oluruz.

 

Aslında birçok şeyi olduğu gibi ekonomiyi de yönlendiren halkın kendisidir.

Yeter ki; bizler tarafsız bir şekilde gerçekleri ve doğruları görebilecek şekilde araştıralım,

sonuca akıl ve bilimle ulaşmaya çalışalım.

 

Faydalı olması dileğiyle.

 

Cengiz HERGÜNLÜ

SMMM-Bağımsız DENETÇİ

www.hergunlu.com

chergunlu@hergunlu.com



Bu yazı 5805 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
HABER ARA
YUKARI