21.09.2017,00:57
İstanbul
Dolar
Euro
Altın
İmkb
Yatırım ekonomisi veya bir ülke nasıl batırılır?-9
252016-mazlum-coruh-213948.jpg
MAZLUMUN FİKRİ
Bu ülkenin borçları neden devamlı artıyor? Çoruh Enerji Planı bize ne hediye (!) ediyor?

Sayın Aydın, bu yazımda size Çoruh Enerji Palanını tanıtmaya çalışacağım. Şimdiye kadar yazdıklarımı okuyanlar bazı kavramları tanımışlardır ümidindeyim.

 

Şimdiye kadar, yazılarımın altında adresim olmasına karşın, hiç eleştiri alamadım. Ümit ederim ki konu anlaşılmıştır. Anlaşıldığından endişeliyim.

 

Konuya girmeden burada varacağım sonuçla karşılaştırma yapmak için bir bilgi vereyim diyorum. DSİ’nin yaptıklarını eleştirirken daima doğrusu nasıl ve ne olmalıdır diye düşünmüşümdür. Bu gün İTÜ İnş. Fak. Hidrolik ve Su Kaynakları biriminde eğitim alıyorum. Amacım, 11 yıldır söylediklerim ve yazdıklarımda büyük eksiklerimi ve yanlışlarımı öğrenmek. Çok şükür mü desem bilemiyorum. Şimdiye kadar söylediklerim ve yazdıklarımı ret eder ve vardığım sonuçları tersine çevirir bir bilgiye ve eksikliğe ulaşamadım. Bu gün üniversitemde yapmak istediğim bir çalışma vardır. Bu çalışmada amacım, akarsu yönetiminde bir mühendis olarak doğru bulduğum yaklaşımı, akademik bir disiplin altında, uygulamasını yapmak ve yapılanlarla karşılaştırmaktır. Çoruh Nehrinin bir kolu Barhal Çayı’nı kendi mühendislik ve yurttaşlık bilincime göre planlamak istiyorum. Buradan çıkacak sonucu Çoruh Nehrine geçerli kılmak ve Çoruh Enerji Planıyla karşılaştırmaktır. Varılacak sonucu ülkemizin diğer akarsularına geçerli kılıp çıkanı DSİ’nin şimdiye kadar uygulamalarıyla karşılaştırmak ve sonuçları ülkem aydınlarının önüne koymaktır.

 

50 yıllık bir mühendis olarak 12 yıllık çalışmalarımın sonucunda diyorum ki: Çoruh Nehrinden, vadilere dokunmadan, kimseyi yerinden etmeden; akarsu içinde ve kenarında yaşayan bütün canlıların hayatını güvence altına alarak; en az iki bin kilometrekarelik vadi tabanı ve yamaçlarını sulanabilir yaşam alanına çevirerek yılda 11-12 milyar KWh enerji elde edilebilir. Çevreye hiçbir zararı olmayacak aksine, yaşam alanları artacak ve doğal hayat zenginleşecektir. Bunu gerçekleştirmenin bedeli ise 3,5-5 milyar USD yani, 11-15 milyar Tl arasında olacaktır.

 

Bana göre durum böyle olması gerekirken Çoruh Enerji Planı ne yapıyor?

Bütün vadi tabanlarını, yamaçların eteklerini, bütün kışlakların yani havzada yaşamın olmazsa olmaz alanlarını, kışlakları yok ediyor. Özetle söyleyelim: Çoruh Nehrini ortadan kaldırıyor.

Havzadan, gidişata göre, en az 100 bin kişiyi çıkarıyor; (Bunun 55 bin’i şimdiden havzayı terk etmiştir.)

 

Ülke kaynaklarından en az 50-55 milyar USD yani 150-165 milyar TL’lik bir bölümünü yok ediyor. Eksiğini geleceğimizi satarak borç olarak alarak karşılıyor;

 

Çevreye bir felâket yaşatıyor. Kültürel ve doğal hayatın en değerli varlıklarını yok ediliyor.

Bunların sonucunda sadece 6-8 milyar KWh enerji üretiyor. Yaşananların gösterdiği budur.

 

Bunu nasıl başarıyor (!)?

Çoruh Enerji Planının temelini ve büyük bir bölümünü barajlı santrallar oluşturuyor. 15 adet barajlı santralda 3 bin 50 MW(3 milyon 50 bin KW) kurulu güç ile 9 milyar 617 milyon KWh enerji üretileceği iddia edilmektedir.

 

Planın diğer regülatörlü ve nehir tipi santrallar(HES’ler) ile beraber üreteceği enerjinin toplamda 10 milyar 800 milyon KWh olacağı iddia edilmektedir. Toplam kurulu güç 3 bin 420 MW olmaktadır. Planın iddiası budur.

 

İşletmeye alınan barajlı santralların son senelerdeki üretimleri hemen hepsinde yüzde 40 düşüş göstermektedir. Kalıcılığı da kesin gibidir. Konumuzu, Barajlı Santrallar üzerinden yürütürsek daha duru anlatım yaparız. Bütün barajlı santralların Üreteceği elektrik miktarının yüzde 40 değil de yüzde 35 düşeceğini kabul edelim bu durumda üretim miktarı (9 milyar 617 milyonx0,65=) 6,251 milyar kilo.watt.saat olacaktır. Diğer santrallarda düşüş olmayacağını kabul edersek plan içeriğindeki toplam üretim 7,5 milyar KWh olacak demektir. Bu durumda:

 

Çoruh Enerji Planı’nın yıllık net geliri yani yıllık faydası (YF) ne kadar olur?

Elektriğin fabrika çıkış fiyatını, plan lehine olarak, yine 22 kuruş olarak alırsak; yıllık brüt gelir, (7,5 milyar x0,22=) 1 milyar 650 milyon TL olacaktır. Bundan yüzde10’luk bir işletme giderini düşersek; elimizde kalan yıllık net gelir (YF), 1 milyar 485 milyon TL olur… Yıllık faydası bu kadar olan bir yatırım planına ne kadar kaynak ve varlık harcanmalıdır?

 

Bu planın bayındırlık eseri olabilmesi için toplam maliyeti(TM) ne kadar olmalıdır?

Diğer yazılarımda var saydığım yatırım koşullarını burada da aynen alalım. Yine iki hal için hesaplayalım:

 

Bizim nakit varlığımız var ve banka bize yüzde 5 reel faiz veriyor. Buradaki tesislerin borçlarını geri ödemesi için de 40 yıl bekleyebiliyoruz. Bu durumda, bu plana ne kadar kaynak harcayabiliriz: Önceki yazılarımdan hatırlatayım: TM<YF/(0,05+0,01+0,025) idi. İlk iki rakam, reel faiz ve finans giderlerini, 0,025 ise yatırımın 40 yılda kendini geri ödemesi için her yıl ayrılması gerekenin toplam maliyete oranıdır. Buna göre bu planın toplam maliyeti TM<(1 milyar 485 milyon/0,085=) 17 milyar 471 milyon TL’nin altında kalmalıdır.

 

Paramız yok; dışarıdan yıllık %8 reel faizle borç alıyoruz ve tesislerimizin geri dönüş süresini 50 yıl (yüzde2=0,02) olarak alırsak; bu durumda bu plana harcanacak kaynakların toplamı TM<[1 milyar 485 milyon/(0,08+0,015+0,02)=] 12 milyar 913 milyon TL’nin altında kalmalıdır. Yani bu miktarları geçmemelidir.

 

Geçerse ne olur? Bu rakamlar, durağan olmayan bir denge noktasını, eski tabirle işba noktasını göstermektedir. Geçerse borç burgacına düştünüz demektir. Devamlı artan bir borçla karşı karşıya kalmak, kara deliğe düşmektir. Ekonomik tetikçilerin tuzağına düştüğünüzün resmidir.

 

Burada biraz durup akıl yürütmesi yapalım.

 

Çoruh Enerji Planı’nı, Allah’ın cezası HES’lerle donatsaydık ne kadar para harcardık ve sonuç ne olurdu?

Sayın Aydın, ülkemizdeki HES’lerde 1 KW kurulu güç, yılda 4 bin 300 KWh enerji üretiyor. Bu bir ortalama değerdir. Çoruh havzasında bu değer biraz daha yüksek olur. Sebebini sormayın açıklaması uzun. Kısaca söyleyeyim bu havza Türkiye ortalamasının üzerinde bir hidrolik potansiyele sahiptir. Daha randımanlı bir topoğrafya ve akarsu rejimine sahiptir.

 

Planın barajlı santrallarla üretmek istediği enerji, plan iddiasına göre 9 milyar 617 milyon KWh tır. Gerçekte ürettiği üreteceği enerji ise en çok 6 milyar 251 milyon KWh . Bu rakam bile plan lehine artırılmıştır. Bu kadar enerjiyi HES’lerle üretmek isteseydik ne kadar kurulu güç kullanırız? Ve bize kaça mal olur?

 

9 milyar 617 milyon/4 bin 300= 2 bin 237 MW kurulu güç; maliyeti, bin 500 USD/KW hesabıyla, 3 milyar 360 milyon USD, ya da 10 milyar 67 milyon TL olurdu. Gerçekte üretilen enerjiyi üretmek için ne kadar kurulu güce ihtiyacımız olur: 6 milyar 251 milyon/4 bin 300= bin 454 MW kurlu güç, maliyeti ise 2 milyar 181 milyon USD, ya da, 6 milyar 543 milyon TL olurdu. Demek ki biz her yıl üreteceğimiz bu kadar enerji için harcamamız gereken kaynak ve varlık bu rakamlardan biri hatta daha azı olurdu.

    

Çoruh Enerji Planı kaça mal oluyor?

Sayın aydın; bu konu üzerinde 11 yıldan beri kafa yoran biriyim. 2009 yılında birinci baskısı yapılan kitaptan (Kusursuz Enerji(!) Planı) ayrıntılarına girmeden alıntı yapayım: Bu planın sadece barajlı santrallarının maliyeti, kayıplar hariç 49,7 milyar USD olarak bulunmuş. Bunu TL ye çevirirsek 149,1 milyar TL olur. Bu rakamın içinde Kayıplar dediğimiz dehşet bir maliyet bölümü yok.

 

Eğer ben, Çoruh nehrinin bu imkânlarından 9,6 milyar KWh enerji üretmek isteseydim harcayacağım para en çok 10 milyar TL oluyordu; kimseyi de yerinden etmiyordum. Çevreyi de bu kadar perişan etmezdim. Benim sade mühendis aklım bunu söylüyor.

 

O zaman insan soruyor: Bu plan, hangi amaca hizmet etmek için yapıldı? Kimler yaptı? Kimler yaptırdı? Bu planın uygulanmasına karşı 11 yıllık çığlıklarımıza neden kulak tıkadılar? Bu ülkeyi yönetenler kime hizmet ediyor?

 

Bu plan elektriği kaça mal eder? Bize her yıl ne yükler?

Fazla söze boğmadan sadece yapılan harcamaların yıllık reel faizini yüzde 8 alsak yılda ödeyeceğimiz faiz 12 milyar TL eder. Bu kadar parayı biz neyi üretmek için ödüyoruz? İddiaya göre 9,6 milyar KWh gerçekte ise 6,3 milyar KWh enerjiyi üretmek için ödüyoruz. O zaman sadece paranın yıllık faizinden dolayı elektriğin 1 KWh’ına gelen yük, 125 kuruş, gerçekte 190 kuruş olur. Peki, kaç kuruşun altında olması gerekiyordu? 14,5 kuruş…  Aradaki farkı nasıl mı ödüyoruz? İç cebimizden, arka cebimizden yetmedi çoluk çocuğumuzun geleceğini satarak borçlanarak ödüyoruz. Yani git gide yoksullaşarak, daha önemlisi emperyalistlerin tetikçilerinin istediği duruma düşerek. Bunun sonu nereye varır? Karar sizin.     

 

Her sene bu planın sırtımıza bindirdiği yük, 11 milyar TL den başlayacak; her yıl artarak çöküşümüze kadar devam edecektir. Bu rakam, sadece barajlı santralların getirdiği ve de sadece parayla ölçülebilen maliyet kalemlerinin bindirdiği yükü ifade ediyor. Kayıplar dolayısıyla varlıklarımızdan kaybettiklerimiz facianın öbür ayağıdır.

 

Sorularımızı tekrarlayalım: Bu planı bize kim yaptı? Kim yaptırdı? Uygulayanlar hangi milletin hangi devletin adamıdır? Sizce sıfatları ne olmalıdır? Bizlere düşen görev bu soruları sormak değil mi?

 

Biliyorum, kafanız karma karışık. Rakamlar sizi şaşırttı. Unutmayınız her şeyi parayla ifade edemiyoruz. Her maliyet kalemi için ödeme yapmıyoruz ama varlıklarımızdan gidiyor… Bu işin her yönüyle anlatmak için aylarca dinlemeniz gerekir. Ben size sadece görünenleri anlatmaya çalıştım. Gelecek yazıda size Fırat Nehri’nin katlini, yıllardır milletimize ‘Cumhuriyetin En Büyük Eseri’ diye satılan, Fırat nehrine vurulan en büyük baltayı, Atatürk Barajlı Santralının kaba çizgilerle profilini çizmeye çalışacağım.

 

Eleştirilerinizi bekliyorum.

 

Yurttaş Mazlum Çoruh – İnş. Müh. Naci Özen

 mazlumcoruh@gmail.com


YORUMLAR
Yorumunuz editörlerimiz tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır. Toplam Yorum 0 | Onay Bekleyen Yorum 0

Yazarın Diğer Yazıları
YazıYorum
Yıllar önce Almanya’daki bir fuarın dönüşünde turizmcilerle fuarcıları biraraya getirerek bir TV programı yapmak istedim. Çünkü Almanya’da şehirlerin ve toplamda da ülkenin bu işten ne büyük bir gelir elde ettiğini görmüştüm.
Diğer Yazarlar
2018’de vatandaş, belki de evim yok diye sevinecek.
İstanbul’daki Metro ve Marmaray inşaatlarına kadar bu büyülü şehrin tarihini ortalama MÖ 750’ler civarı ile başlatmak adettendi.
Haziran 2017’de İsviçre’de yapılan Kıbrıs Konferansından yine bir sonuç çıkmadı.
Amasya’dan Erzurum’a geçti.
Nihayet merak edilen Lucescu’lu milli takım podyuma çıktı ve herkesin merakı dindi. 2 Eylül’deki Ukrayna sınavındaki oyun rezaletini anlatmaya gerek yok.
“Her ölüm, sana olan küçük bir ölümdür. ‘Çanların kimin için çaldığını sorması için birini gönderme, onlar senin için çalıyor’. Her ölüm, senin ölümündür. Ağaçtan kuru bir yaprak düştüğünde bile, o senin ölümündür.” Osho
KOBİ’ler de en önemli sorun, işletmelerin iyi yönetilememesidir.
Yaşanmakta olan kriz ne sadece Almanya seçimlerine dairdir ne de yeni başlamıştır.
Bu ülkenin borçları neden devamlı artıyor? Çoruh Enerji Planı bize ne hediye (!) ediyor?
Şirketlerin kurumsal Check-Upları ve ihtiyaç analizlerini bilimsel temelli yapmak artık çok kolay
EkoPolitik